G贸rny 艢l膮sk jako centrum migracji na przyk艂adzie historycznego powiatu prudnickiego

Tegoroczne Walne Zgromadzenie Komisji Historycznej Powiatu Prudnickiego zosta艂o poprzedzone seminarium historycznym przeprowadzonym we wsp贸艂pracy z referentem kultury ds. G贸rnego 艢l膮ska, panem dr Vasco Kretschmannem. Wyk艂ady obejmuj膮ce szerokie spektrum temat贸w wyg艂osili wybitni historycy z Polski i z Niemiec.

dr Gregor Ploch, dr Stephan Kaiser, dr Wojciech Dominiak, Prof. Ralph Wrobel, dr Vasco Kretschmann, Andreas Smarzly, Sebastian K枚nig, dr Marek Mazurkiewicz

Seminarium podsumowa艂a dyskusja panelowa obejmuj膮ca do艣wiadczenia migracyjne przedstawicieli kilku pokole艅 o zr贸偶nicowanym tle migracyjnym. Opr贸cz dwudziestu cz艂onk贸w Komisji Historycznej w dyskusji uczestniczy艂y r贸wnie偶 osoby z bliska i z daleka nie b臋d膮ce cz艂onkami naszej komisji. Poni偶ej streszczenie wyk艂ad贸w:

 

 

 

Prof. dr Ralph Wrobel: Migracja ludno艣ci w powiecie prudnickim od 艣redniowiecza do nowo偶ytno艣ci: zarys

Jako pierwszy podj膮艂 temat prof. dr Ralph Wrobel omawiaj膮c pocz膮tki migracji od czas贸w 艣redniowiecza. W przypadku powiatu prudnickiego na szczeg贸ln膮 uwag臋 zas艂uguje fakt, 偶e w jego obr臋bie 艂膮czy艂y si臋 obszar dawnego s艂owia艅skiego zasiedlania w cz臋艣ci p贸艂nocno-wschodniej oraz obszar nowego zasiedlania na prawie niemieckim w cz臋艣ci po艂udniowo-zachodniej. Na po艂udniu oraz na zachodzie powiatu znajdowa艂a si臋 niegdy艣 g臋sta puszcza odgraniczaj膮ca tereny margrabiego na Morawach od po艂udnia, teren ksi臋stwa nyskiego pozostaj膮cego w r臋kach biskup贸w wroc艂awskich od zachodu oraz teren ksi臋stwa opolskiego od p贸艂nocnego wschodu. Po wykarczowaniu puszczy wszystkie trzy strony celem zabezpieczenia roszcze艅 zak艂ada艂y nowe miejscowo艣ci, w kt贸rych osiedlano niemieckoj臋zycznych osadnik贸w. Nale偶y za艂o偶y膰, 偶e sytuacja j臋zykowa powiatu jeszcze w XX wieku by艂a uwarunkowana wsp贸艂偶yciem mieszka艅c贸w o korzeniach wywodz膮cych si臋 z dawnego s艂owia艅skiego obszaru zasiedlania, a tak偶e pochodz膮cych z Niemiec 艣rodkowych oraz po艂udniowych. Podobnie do typu zasiedlania 艣redniowiecznego mo偶na opisa膰 przej艣cie z prawa niemieckiego (z ksi臋stwa nyskiego) na posiadanie lassyckie (w obr臋bie dawnego obszaru zasiedlania w kierunku Ko藕la) wewn膮trz powiatu prudnickiego, gdzie istnia艂y formy mieszane. Gdy w p贸藕niejszym okresie roczna 艣rednia temperatura przez pewien okres znacznie spad艂a (鈥瀖a艂a epoka lodowcowa鈥), zarejestrowano s艂abe 偶niwa, zarazy oraz prze艣ladowanie 呕yd贸w, a liczba ludno艣ci odpowiednio si臋 zmniejszy艂a. W nast臋pstwie wiele gospodarstw podupad艂o, dosz艂o do migracji z gleb mniej 偶yznych na bardziej 偶yzne. Niekt贸re miejscowo艣ci (np.: Wierzch) zmieni艂y swoj膮 wi臋kszo艣ciow膮 struktur臋 j臋zykow膮 i pocz膮tkowe wyspy j臋zykowe uleg艂y z czasem p艂ynnej zamianie. W czasach powstawania maj膮tk贸w ziemskich ograniczono migracj臋 ch艂op贸w zobowi膮zanych do swojego rodzaju pa艅szczyzny. Po edykcie cesarza Ferdynanda I w XVI i XVII wieku mia艂a miejsce migracja rodzin 偶ydowskich z Czech i Moraw do Bia艂ej. W czasach pruskich do historycznego powiatu prudnickiego imigrowali nie tylko urz臋dnicy (i wojskowi), ale r贸wnie偶 koloni艣ci z okresu kolonizacji fryderycja艅skiej. W XIX wieku po raz pierwsze mia艂y miejsce istotne ruchy emigracyjne. Wielu Prudniczan emigrowa艂o do Ameryki.聽 W okresie industrializacji na G贸rnym 艢l膮sku dochodzi艂o zar贸wno do emigracji, jak i聽 imigracji. Okr臋gi przemys艂owe korzysta艂y z imigracji. Z niewielkich wsi powstawa艂y w szybkim tempie miasta, jak np.: Katowice. Z drugiej jednak strony mia艂a miejsce emigracja zarobkowa na zach贸d. Podczas wcze艣niejszego seminarium poruszano ju偶 temat migracji zarobkowej z powiatu prudnickiego do Delmenhorst (okresowej i sta艂ej).

David Skrabania, mgr: Region w podr贸偶y: procesy migracyjne z i na G贸rny 艢l膮sk w XIX w. i na pocz膮tku XX w.

Kolejny wyk艂ad wyg艂osi艂 David Skrabania zajmuj膮cy si臋 na Uniwersytecie Zag艂臋bia Ruhry w Bochum tematem migracji zarobkowej mi臋dzy G贸rnym 艢l膮skiem a Zag艂臋biem Ruhry. W zachodnioniemieckim Zag艂臋biu Ruhry zarobki by艂y o 50% wy偶sze ni偶 w g贸rno艣l膮skim zag艂臋biu przemys艂owym. Pierwsi g贸rnicy emigrowali z tych teren贸w w XIX wieku do Zag艂臋bia Ruhry. Byli oni uczestnikami profesjonalnie przeprowadzanych akcji rekrutacyjnych, maj膮cych na celu sprowadzenie na te tereny jak najwi臋kszej liczby pracownik贸w z G贸rnego 艢l膮ska. Dla rzeszy emigrant贸w do Zag艂臋bia Ruhry tworzono specjalne osiedla g贸rnicze, w kt贸rych emigranci pochodz膮cy ze 艢l膮ska wsp贸lnie mieszkali i piel臋gnowali swoj膮 kultur臋. Opr贸cz migracji sta艂ej mo偶na by艂o zauwa偶y膰 czasow膮 migracj臋 m艂odych m臋偶czyzn: G贸rno艣l膮zacy migrowali do Zag艂臋bia Ruhry na jeden sezon lub na kilka lat celem poprawy bytu rodziny, podczas gdy 偶ony pozosta艂e w domu zajmowa艂y si臋 gospodarstwem. Bardzo cz臋sto zarobki z lat wypracowanych w Zag艂臋biu Ruhry stanowi艂y podstaw臋 budowania p贸藕niejszej egzystencji na 艢l膮sku. Przyk艂adem takich 鈥瀢臋druj膮cych 艣wiat贸w鈥 jest rodzina niemieckiego pi艂karza Miroslava Klose z Opola. Inny przebieg mia艂a imigracja z innych (p贸艂nocno-wschodnich) prowincji pruskich. Podczas gdy grup臋 g贸rno艣l膮skich imigrant贸w zarobkowych stanowili g艂贸wnie m臋偶czy藕ni, i wielu z nich w p贸藕niejszym czasie wr贸ci艂o na gospodarczo dobrze rozwini臋ty G贸rny 艢l膮sk, z prowincji p贸艂nocno-wschodnich emigrowa艂y ca艂e miejscowo艣ci wykluczaj膮c tym samym jak膮kolwiek my艣l o powrocie do ojczyzny. Zadziwiaj膮cy jest fakt, 偶e w szczeg贸lno艣ci w艣r贸d pracownik贸w Zag艂臋bia Ruhry widoczna by艂a polityczno-spo艂eczna emancypacja, b臋d膮ca instrumentem kultury polskiej maj膮ca na celu pi臋tnowanie hegemonii pruskiej. W艣r贸d pracownik贸w g贸rno艣l膮skich pos艂uguj膮cych si臋 g艂贸wnie j臋zykiem s艂owia艅skim pewna dyskryminacja zwi膮zana z u偶ywan膮 mow膮 w po艂膮czeniu z politycznym zaanga偶owaniem w ruchach robotniczych doprowadzi艂a cz臋艣ciowo do postrzegania siebie r贸wnie偶 jako Polak贸w. Wyje偶d偶aj膮c jako 艢l膮zacy, do ojczyzny wracali jako 鈥濸olacy鈥 propaguj膮cy na G贸rnym 艢l膮sku w艣r贸d ludno艣ci g贸rno艣l膮skiej pogl膮dy polityczne pozyskane w Zag艂臋biu Ruhry.

Zwiedzanie Muzeum Ziemi G贸rno艣l膮skiej

Dr Vasco Kretschmann oprowadzi艂 nas po Muzeum Ziemi G贸rno艣l膮skiej. W艣r贸d eksponat贸w muzeum mo偶na znale藕膰 liczne, typowo 艣l膮skie przedmioty u偶ytkowe. Muzeum urz膮dzono tak, aby umo偶liwia艂o przedstawienie w chronologicznym zarysie burzliwej historii regionu. Tak偶e okres po pierwszej wojnie 艣wiatowej, obejmuj膮cy plebiscyt, podzia艂 regionu i powstania 艣l膮skie zosta艂 przedstawiony kompleksowo, obiektywnie i poparty 艣wiadectwami oraz opisami tamtych czas贸w. Aktualna wystawa czasowa pokazuje stare zabawki.聽 W naszej pami臋ci pozosta艂o zdj臋cie dw贸ch, najprawdopodobniej zaprzyja藕nionych z sob膮 ch艂opc贸w, kt贸rzy ju偶 jako doro艣li znale藕li si臋 po dw贸ch r贸偶nych stronach – narodowych socjalist贸w i ich przeciwnik贸w – a po wojnie ponownie nawi膮zali z sob膮 kontakt.

 

Dr Gregor Ploch: Wyp臋dzenie Niemc贸w z G贸rnego 艢l膮ska po II wojnie 艣wiatowej

Dr Gregor Ploch, Bildungswerk St. Otto Zinnowitz Usedom (Instytut edukacyjny Otto Zinnowitz na wyspie Uznam) m贸wi艂 o wyp臋dzeniu Niemc贸w z G贸rnego 艢l膮ska po II wojnie 艣wiatowej. Oficjalne poj臋cie tego zjawiska stosowane w Polsce to 鈥瀢ysiedlenia鈥. Dr Ploch rozpocz膮艂 sw贸j wyk艂ad od przedstawienia plan贸w polskich polityk贸w i naukowc贸w si臋gaj膮ce ko艅ca XIX wieku i przewiduj膮ce w przypadku ewentualnego powstania pa艅stwa polskiego przej臋cie niemieckich teren贸w wschodnich takich, jak 艢l膮sk. Plany te sta艂y si臋 podczas II wojny 艣wiatowej r贸wnie偶 w zwi膮zku z ustalonym przez aliant贸w podczas konferencji w Teheranie i Ja艂cie przesuni臋ciem granic Polski na zach贸d oficjalnym celem wojny. Polska musia艂a wprawdzie po wojnie odst膮pi膰 swoje terytoria wschodnie zaanektowane przez Sowiet贸w z Wilnem i Lwowem na czele, otrzyma艂a jednak niemieckie tereny na wsch贸d od linii Odry i Nysy. Wyp臋dzenie Niemc贸w by艂o zaplanowane i zrealizowane przez instytucje polskie. Podczas realizacji 鈥瀙olityki fakt贸w dokonanych鈥 celem uzyskania lepszej pozycji negocjacyjnej na przysz艂膮 konferencj臋 w Poczdamie w lipcu 1945 r. w艂adze polskie bra艂y aktywny udzia艂 w procesie 鈥瀌zikiego wyp臋dzania鈥 setek tysi臋cy 艢l膮zak贸w jeszcze bez zgody aliant贸w. Dopiero po konferencji w Poczdamie okre艣lono zasady 鈥瀐umanitarnych鈥 transfer贸w niemieckiej ludno艣ci z Polski. Nie wyp臋dzano niezb臋dnych ekspert贸w i pos艂uguj膮cych si臋 gwar膮 G贸rno艣l膮zak贸w, zweryfikowanych jako Polak贸w, a tak偶e 艢l膮zak贸w deportowanych w ramach akcji reparacyjnej do prac przymusowych w g艂膮b Zwi膮zku Radzieckiego. Przed ostateczn膮 deportacj膮 do Niemiec wyp臋dzeni prze偶yli jeszcze zaj臋cie maj膮tku, zamkni臋cie na ma艂ym terytorium w tzw. 鈥瀏ettach鈥 tudzie偶 鈥瀘bozach鈥, pobyty w obozach o brutalnym przebiegu i najcz臋艣ciej bezprawn膮 ingerencj臋 oraz obra藕liwe szykanowania. Du偶a liczba os贸b nie prze偶y艂a takiego traktowania.

Dr Wojciech Dominiak: Imigracja polskiej ludno艣ci do powiatu prudnickiego po II wojnie 艣wiatowej

Dr Wojciech Dominiak, dyrektor Muzeum Regionalnego w Prudniku, zaprezentowa艂 wyk艂ad na temat imigracji ludno艣ci polskiej do powiatu prudnickiego po II wojnie 艣wiatowej. W j臋zyku polskim obie tragedie ludzko艣ci zwi膮zane z przesuni臋ciem granic na zach贸d, a mianowicie wyp臋dzenie Niemc贸w ze 艢l膮ska oraz wyp臋dzenie Polak贸w z utraconych po II wojnie 艣wiatowej teren贸w wschodnich za lini膮 Curzona (z Wilnem i Lwowem) okre艣lane s膮 tak samo, jako 鈥瀢ysiedlenie鈥 – urz臋dow膮 migracj臋 przymusow膮, zdefiniowan膮 jako przeniesienie miejsca sta艂ego zamieszkania do innego kraju. Churchill uzgodni艂 ze Stalinem w Teheranie w 1943 r., 偶e Zwi膮zek Radziecki zachowa tereny pozyskane od Polski wskutek paktu Ribbentrop-Mo艂otow a Polska otrzyma tereny na zachodzie kosztem Niemiec. Podczas konferencji w Ja艂cie w lutym 1945 r. Stalin za偶膮da艂 nowej granicy zachodniej przebiegaj膮cej na Nysie i Odrze. Nie zwa偶aj膮c na brak ostatecznych regulacji granic oraz ustale艅 odnosz膮cych si臋 do prawa mi臋dzynarodowego w wielkim stylu przeprowadzono akcj臋 wysiedlenia/wyp臋dzenia. Oko艂o 4 milin贸w Polak贸w ze wschodu oraz ok. 12-16 milion贸w Niemc贸w zosta艂o na wschodnich terenach Niemiec wysiedlonych tudzie偶 wyp臋dzonych ze swoich dom贸w. Dr Dominiak przedstawi艂 szczeg贸艂owe informacje dotycz膮ce pochodzenia ludno艣ci przybywaj膮cej do powiatu prudnickiego dla ka偶dej wsi z osobna. Bior膮c pod uwag臋 ca艂膮 ludno艣膰 G贸rnego 艢l膮ska spis ludno艣ci z 1948 roku okre艣la艂, 偶e 14% spo艂ecze艅stwa pochodzi艂o z centralnej Polski, 23% z utraconych przez Polsk臋 teren贸w na wschodzie (g艂贸wnie z zachodnich teren贸w dzisiejszej Ukrainy) a 63% to pozosta艂a ludno艣膰 autochtoniczna (G贸rno艣l膮zacy).

Andreas Smarzly: 鈥濿ysiedlenie鈥 z historycznego powiatu prudnickiego w czasach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej

Andreas Smarzly nawi膮zuj膮c tematycznie do kwestii 鈥瀢ysiedle艅鈥 przedstawi艂 histori臋 G贸rno艣l膮zak贸w pozosta艂ych w swojej ma艂ej ojczy藕nie po fali wyp臋dze艅 w latach 1945-50. W pierwszej kolejno艣ci om贸wi艂, w jakich warunkach mo偶liwe by艂o funkcjonowanie dotychczasowych obywateli niemieckich na 艢l膮sku, znajduj膮cym si臋 nagle w polskich granicach administracyjnych i jakie to mia艂o konsekwencje dla tej ludno艣ci w kolejnych dziesi臋cioleciach. Wyja艣ni艂 ustawodawstwo polskie odnosz膮ce si臋 do tzw. ludno艣ci autochtonicznej, to, jak w艂adze polskie okre艣la艂y 艢l膮zak贸w, jak r贸wnie偶 powody, dla kt贸rych prawie 850.000 G贸rno艣l膮zak贸w przyj臋艂o po II wojnie 艣wiatowej obywatelstwo polskie. Smarzly zacytowa艂 min. polskiego autora i znawc臋 G贸rnego 艢l膮ska, Franciszka Hawranka, kt贸ry ju偶 w 1948 roku jako g艂贸wne powody pozostania 艢l膮zak贸w w granicach nowego pa艅stwa polskiego nie nazwa艂 ich przywi膮zania narodowo艣ciowego lub politycznego do Polski, a przede wszystkim zwi膮zanie z ma艂膮 艣l膮sk膮 ojczyzn膮 i jej mieszka艅cami, ich gospodarcz膮 przynale偶no艣膰 oraz nadziej臋 na zmiany ustroju politycznego (=ponowne przy艂膮czenie 艢l膮ska do Niemiec). W rzeczywisto艣ci sytuacja os贸b pozosta艂ych w ojczy藕nie w komunistycznej rzeczywisto艣ci jednak nie uleg艂a poprawie. 艢l膮zacy byli cz臋sto szykanowani, pozbawieni perspektyw w zakresie kulturowym, politycznym i ekonomicznym. Doprowadzi艂o to do tego, 偶e z pocz膮tkiem lat 50-tych rozpocz臋艂a si臋 przeprowadzona na szerok膮 skal臋 nowa fala wyjazd贸w G贸rno艣l膮zak贸w do Niemiec zachodnich; jej szczytowe momenty przypad艂y na prze艂om lat 50-tych i 60-tych, nast臋pnie lat 70-tych i 80-tych a w szczeg贸lno艣ci za艣 na prze艂om lat 80-tych i 90-tych.

Andreas Smarzly przedstawi艂 sytuacj臋 wyp臋dzonych i wysiedle艅c贸w z dawnych wschodnich teren贸w Niemiec w poszczeg贸lnych strefach okupacyjnych pokonanych Niemiec, z kt贸rych w 1949 roku powsta艂a Republika Federalna Niemiec oraz Niemiecka Republika Demokratyczna. Na uwag臋 zas艂uguje w szczeg贸lno艣ci sytuacja prawna os贸b wyp臋dzonych oraz wysiedlonych do RFN, poniewa偶 wyp臋dzeni, zgodnie z 搂 116 ustawy zasadniczej Niemiec, zostali prawnie zr贸wnani z pozosta艂ymi Niemcami, a przesiedleni, zgodnie z Federaln膮 Ustaw膮 o Wyp臋dzonych i Uchod藕cach z 1953 roku, zostali uznani za wyp臋dzonych z ojczyzny i otrzymuj膮c tym samym automatycznie wszystkie prawa i obowi膮zki obywatelskie os贸b posiadaj膮cych obywatelstwo niemieckie. Wyja艣ni艂 r贸wnie偶 r贸偶nice w stosowaniu poj臋膰, jak 鈥濰eimatvertriebene鈥 (鈥瀢yp臋dzeni z ziem ojczystych鈥 = wyp臋dzeni z teren贸w, kt贸re do 1914 r. znajdowa艂y si臋 na terenach Rzeszy Niemieckiej oraz Monarchii Austro-W臋gierskiej), 鈥濧ussiedler鈥 (鈥瀢ysiedle艅cy鈥 = wysiedleni, kt贸rzy do 1992 roku przybyli do RFN, otrzymuj膮c automatycznie niemieckie obywatelstwo) lub 鈥濻p盲taussiedler鈥 (鈥瀙贸藕ni wysiedle艅cy鈥 = wysiedleni, kt贸rzy po 1992 roku przybyli do RFN, ich obowi膮zkiem by艂o potwierdzenie konieczno艣ci wyjazdu w zwi膮zku z nast臋pstwami wojny w kontek艣cie zmian politycznych).

Na zako艅czenie wyk艂adu Andreas Smarzly przedstawi艂 histori臋 w艂asnej rodziny, kt贸ra na prze艂omie lat 1987/88 po dramatycznych prze偶yciach i przebiegu wyjazdu przyby艂a do Republiki Federalnej Niemiec. Przedstawi艂 histori臋 rodziny od zawsze zamieszkuj膮cej G贸rny 艢l膮sk, jak r贸wnie偶 opisa艂 histori臋 wielu cz艂onk贸w rodziny, kt贸rzy od ko艅ca XIX wieku przemieszczali i osiedlali si臋 na innych terenach Rzeszy Niemieckiej tudzie偶 p贸藕niejszej Republiki Federalnej Niemiec, jak r贸wnie偶 偶ycie i losy najbli偶szych cz艂onk贸w rodziny w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej wraz z powodami podj臋cia trudnej decyzji opuszczenia rodzinnych stron. Wyk艂ad pokaza艂 r贸wnie偶, przed jakimi wyzwaniami musia艂a stan膮膰 rodzina rozpoczynaj膮ca nowe 偶ycie w zachodnich Niemczech w Nadrenii-Palatynacie, proces poszukiwania pracy lub mieszkania oraz skuteczn膮 integracj臋 rodziny w zachodnioniemieckim spo艂ecze艅stwie przy jednoczesnym piel臋gnowaniu tradycji g贸rno艣l膮skich.

Dr Marek Mazurkiewicz: Wyp臋dzenie. Przesiedlenie. Przesz艂o艣膰. Wyp臋dzenie Niemc贸w i Polak贸w po II wojnie 艣wiatowej widziane z dzisiejszej polsko-niemieckiej perspektywy

O wyp臋dzeniu Niemc贸w i Polak贸w po II wojnie 艣wiatowej widzianym z dzisiejszej polsko-niemieckiej perspektywy m贸wi艂 dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Politologii Uniwersytetu Opolskiego. Przyczyn膮 r贸偶nic pami臋ci zbiorowej Polak贸w i Niemc贸w stanowi przebieg II wojny 艣wiatowej oraz postanowienia traktatu wersalskiego. W szczeg贸lno艣ci nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 na dwa czynniki: po pierwsze, po II wojnie 艣wiatowej mniejszo艣ci etniczne by艂y postrzegane jako 藕r贸d艂o konfliktu. W celu zapewnienia pokoju w przysz艂o艣ci d膮偶ono do tworzenia pa艅stw narodowo艣ciowych. Po drugie wa偶n膮 rol臋 odgrywa艂y d膮偶enia ekspansywne ZSRR. Opisana wcze艣niej polityka fakt贸w dokonanych prowadzona przez Stalina by艂a realizowana ju偶 w trakcie wojny.聽 Polityka ta t艂umaczy d膮偶enie do osi膮gni臋cia w艂adzy przez Stalina oraz jego rygorystyczne podej艣cie do realizacji dzia艂a艅: ju偶 13 lutego 1945 roku, zatem kilka miesi臋cy przed zako艅czeniem wojny oraz konferencj膮 w Poczdamie, rozpocz臋艂a si臋 prowadzona przez ZSRR 鈥瀝epatriacja鈥 ludno艣ci zamieszkuj膮cej wschodnie tereny Polski. R贸wnie偶 wielu G贸rno艣l膮zak贸w zamieszkuj膮cych wschodnie tereny G贸rnego 艢l膮ska mi臋dzy 17 a 50 rokiem 偶ycia zosta艂o internowanych. Ok. 40.000 G贸rno艣l膮zak贸w m贸wi膮cych po niemiecku zosta艂o deportowanych do ZSRR do prac przymusowych w ramach reparacji wojennych. W Poczdamie Stalin chcia艂 jedynie uwieczni膰 na pi艣mie co艣, co ju偶 si臋 dokona艂o. Wyp臋dzenia ze 艢l膮ska oraz wschodniej Polski sta艂y si臋 rzeczywisto艣ci膮 a w obliczu silnej pozycji Stalina brak by艂o nadziei na zmiany. Od tego momentu wspomnienia niemieckie i polskie zacz臋艂y si臋 troch臋 r贸偶ni膰. Na przyk艂ad 藕r贸d艂a polskie podaj膮 liczb臋 wysiedlonych na ok. 3,5 mln a niemieckie na 12 do 16 mln. Nie zwa偶aj膮c na p贸藕niejsz膮 konferencj臋 pokojow膮, umowa graniczna aliant贸w podczas konferencji w Poczdamie zosta艂a zaakceptowana przez w艂adze powojenne Polski. Niemcy w ramach prowadzonej polityki wewn臋trznej d艂ugo po wojnie rozwa偶a艂y i postulowa艂y za 鈥瀙onownym zjednoczeniem podzielonych Niemiec鈥. By艂o to zwi膮zane najprawdopodobniej z faktem, 偶e w kontek艣cie prawa mi臋dzynarodowego postanowienia konferencji w Poczdamie by艂y w膮tpliwe a ich akceptacja przez wyp臋dzonych, kt贸rych postrzegano jako wyborc贸w, by艂a ma艂o prawdopodobna. Rzeczywista polityka zewn臋trzna znacznie r贸偶ni艂a si臋 od wewn臋trznych obietnic wyborczych. Mimo tego nadzieje rozpalane w Republice Federalnej Niemiec utrzymywa艂y niepok贸j po stronie polskiej. W Polsce by艂e tereny wschodnich Niemiec ideologicznie okre艣lane by艂y jako 鈥瀟ereny odzyskane鈥 i opisywane jako 鈥瀙rapolskie鈥. Przyk艂adem s膮 tutaj znaczki pocztowe wyemitowane w tym samym czasie: podczas gdy w Republice Federalnej Niemiec wyemitowano znaczek pocztowy z okazji jubileuszu 鈥10 rocznicy ucieczki i wyp臋dzenia鈥, w Polsce 艣wi臋towano jubileusz 鈥瀘dzyskania teren贸w prapolskich鈥. Pierwszymi punktami zwrotnymi w stosunkach mi臋dzy krajami by艂o pismo biskup贸w polskich z roku 1965 oraz ukl臋kni臋cie Willy鈥榚go Brandta w Warszawie w 1970 roku. Nast臋pnie w 1990 roku, po upadku muru berli艅skiego, mo偶liwe sta艂o si臋 podpisanie polsko-niemieckiego traktatu granicznego, kt贸ry potwierdzi艂 obowi膮zuj膮ce granice pa艅stwowe. Niezale偶nie od dzia艂a艅 prowadz膮cych do normalizacji wzajemnych stosunk贸w, w dalszym ci膮gu utrzymywa艂y si臋 obci膮偶enia historyczne i schematy my艣lenia. Przyk艂adem s膮 obawy Polski dotycz膮ce powstania niemieckiego Centrum przeciwko Wyp臋dzeniom oraz 偶膮dania Powiernictwa Pruskiego. Pojawiaj膮ce si臋 co jaki艣 czas w dyskusjach 偶膮dania reparacyjne ze strony polskiej rozumiane s膮 jednak jako czysta gra prowadzona w ramach polityki wewn臋trznej Polski. Wspomnienia historyczne s膮 uwarunkowane zmieniaj膮cymi si臋 wp艂ywami politycznymi. Zalecana literatura: 鈥濪eutsch-Polnische Erinnerungsorte鈥 wydane pod redakcj膮 Hansa Henninga Hahna i Roberta Traby z wydawnictwa Sch枚ningh Verlag.

Dyskusja panelowa

Nast臋pnie dr Vasco Kretschmann poprowadzi艂 dyskusj臋 panelow膮 na temat: 鈥濭贸rno艣l膮zacy: Ludzie z t艂em migracyjnym? – Por贸wnanie to偶samo艣ci鈥 Z r贸偶nych stron mo偶na by艂o us艂ysze膰 osobiste do艣wiadczenia przedstawicieli r贸偶nych pokole艅 zmieniaj膮ce si臋 w zale偶no艣ci od czasu i miejsca.聽 Z Muzeum Regionalnego w Prudniku w dyskusji via Skype uczestniczy艂a dzisiejsza prudniczanka, pani Kazimiera Zator, opowiadaj膮ca o strasznych warunkach, w jakich odby艂o si臋 jej wyp臋dzenie ze wschodnich teren贸w Polski a dzisiejszych teren贸w Ukrainy. Podczas podr贸偶y poci膮giem przez Katowice w marcu 1945 roku widzia艂a wiele oddzia艂贸w wojskowych i wiele trup贸w. Po przybyciu do Prudnika czu膰 by艂o wielk膮 niepewno艣膰 a jej rodzina musia艂a dzieli膰 mieszkanie z obcymi lud藕mi.

Cz艂onek naszej komisji, Werner Matulla z G眉tersloh, dzieci艅stwo sp臋dzi艂 w Prudniku. Do dzi艣 odwiedza wraz z 偶on膮 swoje rodzinne miasto i piel臋gnuje przyjazne stosunki z dzisiejszymi prudniczanami. Jak prawie wszyscy 贸wcze艣ni mieszka艅cy Prudnika jego rodzina uciek艂a w marcu 1945 roku przed zbli偶aj膮cym si臋 frontem w Sudety. Ulice by艂y przepe艂nione uchod藕cami. Gdy jego rodzina powr贸ci艂a w maju do Prudnika, ju偶 w Czechach widzia艂a zmasakrowane cia艂a niemieckich 偶o艂nierzy. Na miejscu znale藕li zrujnowane mieszkanie. Kilka miesi臋cy p贸藕niej otrzymali rozkaz opuszczenia mieszkania i przeniesienia si臋 do obozu dla Niemc贸w przy 贸wczesnej聽 Fischerstra脽e.聽 Tam dzielili mieszkanie wielko艣ci 60m2 z 22 osobami. S艂yszeli, 偶e kobiety z obozu ponownie stawa艂y si臋 ofiarami gwa艂t贸w. 6 lipca 1945 roku jego rodzina zosta艂a wyp臋dzona z rodzinnego miasta przez w艂adze polskie. W trakcie d艂ugiej i wi膮偶膮cej si臋 z niedostatkiem podr贸偶y poci膮giem na zach贸d wiele os贸b zmar艂o. Ich cia艂a zostawa艂y po prostu odk艂adane na najbli偶szym dworcu kolejowym. W Westfalii kontakt z lokaln膮 ludno艣ci膮 r贸wnie偶 nie zawsze by艂 艂atwy. Jego matka cz臋sto powtarza艂a, 偶e niekt贸rzy Niemcy z zachodu uwa偶aj膮, 偶e tylko wyp臋dzeni przegrali wojn臋. Starsi bracia zachowywali w pami臋ci czas sp臋dzony w Prudniku i wspominali swoj膮 ojczyzn臋.

R贸偶a Zgorzelska jest cz艂onkiem Rady Miasta i Gminy G艂og贸wek z ramienia Mniejszo艣ci Niemieckiej, cz艂onkiem zarz膮du Towarzystwa Spo艂eczno-Kulturalnego Niemc贸w na 艢l膮sku Opolskim oraz kustoszem izby regionalnej w Biedrzychowicach. M贸wi艂a w imieniu os贸b pozosta艂ych w ojczy藕nie. Wprawdzie jej rodzina pr贸bowa艂a w marcu 1945 roku ucieka膰, jednak 鈥瀔ocio艂 zosta艂 zamkni臋ty鈥 (z uwagi na dzia艂ania wojenne z wielu stron rodzina zosta艂a odci臋ta od mo偶liwo艣ci ucieczki). Jej babka w 1946 roku sama podpisa艂a wniosek o polskie obywatelstwo dla ca艂ej rodziny. Nie by艂a to zatem jej indywidualna decyzja, jednak obecnie jest zadowolona, 偶e mog艂a wraz z rodzin膮 pozosta膰 na miejscu. Pocz膮tkowo osoby m贸wi膮ce po niemiecku by艂y szykanowane i pods艂uchiwane. Dzisiaj cieszy si臋, 偶e jej muzeum stanowi niejako most prowadz膮cy do 艣l膮skich korzeni jednocze艣nie pokazuj膮c star膮 niemieck膮 kultur臋 na G贸rnym 艢l膮sku.

dr Kretschmann, Roza Zgorzelska, dr Achim Himanek, Werner Matulla, Sebastian K枚nig

Dr Achim Himanek z Neuwied wzrasta艂 w Prudniku i przesiedli艂 si臋 dopiero w wieku studenckim. Jego ojciec prze偶y艂 koniec wojny jako dziecko i zosta艂 zmuszony do przeganiania byd艂a do Rosji. Uda艂o mu si臋 jednak uciec przed Gliwicami. Poniewa偶 ojciec podczas jego s艂u偶by w wojsku polskim pisa艂 listy do przyjaci贸艂ki, kt贸ra wyjecha艂a do Republiki Federalnej Niemiec, zosta艂 pos膮dzony o szpiegowanie. Po pi臋ciu latach niewinnego przesiadywania w warszawskim wi臋zieniu zosta艂 wypuszczony dzi臋ki staraniom 偶ydowskiego adwokata. Nast臋pnie by艂 stale zastraszany. Dopiero po s艂ynnym ukl臋kni臋ciu Willy鈥榚go Brandta (1970) mia艂 odwag臋 z艂o偶y膰 wniosek o wyjazd dla ca艂ej rodziny. Dr Achim Himanek znalaz艂 szcz臋艣liwie swoje miejsce w Sinzig, w Nadrenii-Palatynacie, dzi臋ki pomocy kuzyna w tym samym wieku, kt贸ry wyjecha艂 ju偶 w 1957 roku, i kt贸ry pom贸g艂 mu si臋 zaadaptowa膰. Mimo, 偶e znalaz艂 now膮 ma艂膮 ojczyzn臋 w Neuwied, ch臋tnie bada histori臋 swoich 艣l膮skich korzeni.

Sebastian K枚nig z Hardegsen jest niejako przedstawicielem pokolenia wnuk贸w wyp臋dzonych i urodzi艂 si臋 w Republice Federalnej Niemiec. Pami臋ta, 偶e jego rodzina mieszkaj膮ca w Dolnej Saksonii zawsze bardzo stara艂a si臋 m贸wi膰 literackim j臋zykiem niemieckim. Histori臋 rodziny opowiedziano mu bardzo p贸藕no i tylko na potrzeby w艂asne. Zgodnie z przes艂aniem, 偶e 鈥瀘jczyzna jest tam, gdzie jest rodzina鈥, jego ojczyzn膮 jest Hardegsen, gdzie mieszka z 偶on膮 i dzie膰mi, czuje si臋 jednak zwi膮zany z korzeniami swojej 艣l膮skiej rodziny. Regularnie odwiedza rodzin臋 w Rac艂awicach 艢l膮skich.

W tym miejscu dzi臋kujemy serdecznie wszystkim zaanga偶owanym osobom, przede wszystkim gospodarzowi dr Vasco Kretschmannowi oraz organizatorom, podzi臋kowania sk艂adamy r贸wnie偶 na r臋ce naszych obu przewodnicz膮cych – prof. Ralph Wrobel oraz Andreas Smarzly, uczestnikom z Polski, kt贸rzy podj臋li trud d艂ugiej podr贸偶y, sk艂adamy podzi臋kowania dla dr Gregora Plocha za t艂umaczenie, dzi臋kujemy tak偶e wszystkim referentom i osobom bior膮cym udzia艂 w dyskusji w trakcie tego interesuj膮cego seminarium!

Protok贸艂 z obrad Rocznego Walnego Zgromadzenia 2019 r.

Niedziela, 5 maja 2019 r., 鈥濪om G贸rno艣l膮ski鈥 (Haus Oberschlesien) w Ratingen.

TEMAT 1: Powitanie

Profesor Ralph Wrobel powita艂 pi臋tnastu uprawnionych do g艂osowania uczestnik贸w tegorocznego Walnego Zgromadzenia w Domu G贸rno艣l膮skim. Szcz臋艣liwie udzia艂 w nim wzi臋艂a r贸wnie偶 nasza by艂a pani skarbnik, Rosemarie Matulla-Jablonka, kt贸rej w ubieg艂ym roku k艂opoty zdrowotne nie pozwoli艂y na udzia艂 w spotkaniu. Cz艂onek za艂o偶ycielski, Herbert Schindler, oraz administrator strony, Christian Sarnes, wzi臋li udzia艂 w seminarium, nie mogli jednak pozosta膰 na czas zgromadzenia.

TEMAT 2: Sprawozdania

Z przykro艣ci膮 przyj臋li艣my informacj臋, 偶e referent kultury ds. G贸rnego 艢l膮ska, dr Vasco Kretschmann, wkr贸tce wyje偶d偶a do Berlina by tam wsp贸艂pracowa膰 z organizacj膮 鈥濪eutsche Kriegsgr盲berf眉rsorge鈥 zajmuj膮c膮 si臋 piel臋gnowaniem pami臋ci o niemieckich grobach wojennych. Jego nast臋pca/nast臋pczyni zostanie przedstawiony/a najprawdopodobniej do ko艅ca bie偶膮cego roku.

Jak poinformowa艂 Ralph Wrobel, nasza ksi膮偶ka – 鈥濰istoryczne powiaty bialski i prudnicki w Katastrze Karoli艅skim z lat 1722/26 鈥, wydana w 2018 roku zosta艂a zaprezentowana podczas 鈥濼ygodnia Historycznego鈥 na G贸rnym 艢l膮sku w maju w Prudniku. Od tego czasu cieszy si臋 du偶ym zainteresowaniem. Tym samym projekt, nad kt贸rym wielu naszych cz艂onk贸w pracowa艂o przez kilka lat, zosta艂 zako艅czony.

Andreas Smarzly poinformowa艂 o przebiegu poprzez niego zainicjowanego i zorganizowanego 鈥濼ygodnia Historycznego鈥 odbywaj膮cego si臋 na 艢l膮sku pod koniec maja 2018 roku oraz o dystrybucji ksi膮偶ki 鈥濻tulecie 偶ycia wiejskiego na G贸rnym 艢l膮sku w obiektywie – Historyczne fotografie z K贸rnicy鈥. Ksi膮偶ka zosta艂a sfinansowana przez rad臋 so艂eck膮 wsi K贸rnica, Miasto i Gmin臋 Krapkowice, Powiat Krapkowice i przede wszystkim przez HKKNOS, jej prezentacja mia艂a miejsce podczas 鈥濼ygodnia Historycznego鈥 w ramach festynu wiejskiego odbywaj膮cego si臋 w Bo偶e Cia艂o w K贸rnicy. Z uwagi na niesamowity popyt ksi膮偶ka zosta艂a praktycznie wyprzedana, mo偶na zatem ju偶 my艣le膰 o ewentualnym dodruku lub nawet kontynuacji albumu. Aby umo偶liwi膰 udost臋pnienie ksi膮偶ki szerszej grupie odbiorc贸w, obaj przewodnicz膮cy przekazali r贸wnie偶 egzemplarze ksi膮偶ek do renomowanych bibliotek w Niemczech, Polsce, Czechach, Austrii i w USA.

W trakcie 鈥濼ygodnia Historycznego鈥 mia艂y miejsce liczne wyk艂ady i prezentacje ksi膮偶ek, jak r贸wnie偶 konferencja dotycz膮c膮 ziemia艅stwa na G贸rnym 艢l膮sku odbywaj膮ca si臋 w G艂og贸wku. Konferencja, podczas kt贸rej przy jednoczesnym wsparciu t艂umacza wyg艂oszono 6 wyk艂ad贸w, zako艅czy艂a si臋 sukcesem i odbi艂a si臋 szerokim echem w prasie. Niemiecki program emitowany w polskiej telewizji 鈥濻chlesien Journal鈥 przygotowa艂 nawet program, do kt贸rego link znajduje si臋 w Ok贸lniku z 01/2019 https://hkknos.eu/wp-content/uploads/2019/02/Rundbrief_Okolnik_2019-01.pdf, gdzie znajduje si臋 pe艂ne sprawozdanie 鈥濼ygodnia Historycznego鈥 z 2018 r.

Profesor Wrobel z艂o偶y艂 w bardzo emocjonuj膮cy spos贸b podzi臋kowania drugiemu przewodnicz膮cemu, Andreasowi Smarzlemu, kt贸ry w du偶ej mierze przyczyni艂 si臋 do zorganizowania wielu event贸w w latach 2014, 2016 i 2018 podczas 鈥濼ygodni Historycznych鈥 HKKNOS na 艢l膮sku, jak r贸wnie偶 podczas ostatnich wizyt studyjnych.

Sebastian K枚nig ju偶 na pocz膮tku swojego sprawozdania podzi臋kowa艂 pani Rosemarie Matulla-Jablonka, swojej poprzedniczce, za bardzo skrupulatne prowadzenie spraw ksi臋gowych. Poniewa偶 ma on mo偶liwo艣膰 korzystania z infrastruktury biura rachunkowego swojej rodziny, od teraz prowadzenie rachunkowo艣ci komisji otrzyma艂o r贸wnie偶 wsparcie w postaci oprogramowania a wszelkie p艂atno艣ci odbywaj膮 si臋 wy艂膮cznie przez konto. Z uwagi na publikacje ksi膮偶ek w roku 2018 by艂o wi臋cej koszt贸w ni偶 przychod贸w. Mimo tego posiadamy wystarczaj膮co du偶o 艣rodk贸w niezb臋dnych do realizacji przysz艂ych projekt贸w. Finanse stowarzyszenia maj膮 si臋 bardzo dobrze. Tak偶e w kwestii bud偶etu na rok 2019 stwierdzono, 偶e tegoroczne seminarium, mimo zaproszenia wielu znakomitych wyk艂adowc贸w, dzi臋ki wsparciu finansowemu referenta kultury ds. G贸rnego 艢l膮ska, nie doprowadzi艂o do powstania dziury w kasie HKKNOS. Kai Sauer oraz dr Achim Himanek sprawdzili stan kasy nie znajduj膮c w niej 偶adnych nieprawid艂owo艣ci. Skarbnik otrzyma艂 tym samym absolutorium sam wstrzymuj膮c si臋 do g艂osu.

Sprawozdanie administratora sieci (Christian Sarnes) przeczyta艂 profesor Wrobel. Reasumuj膮c mo偶na powiedzie膰, 偶e w sieci panuje pe艂ne zadowolenie. Obecnie istnieje jeden problem, kt贸rego rozwi膮zanie nie jest do ko艅ca proste. Z uwagi na konieczn膮 aktualizacj臋, automatyczny plug-in nie udziela optymalnego wsparcia drugiemu j臋zykowi, co powoduje konieczno艣膰 wi臋kszego nak艂adu pracy w zakresie wgrywania nowych tre艣ci. Robert Hellfeier wyrazi艂 ch臋膰 pomocy w minimalizacji problemu poprzez wsparcie programowe.[1] Jak dotychczas pami臋膰 naszej chmury jest wystarczaj膮ca du偶a. W przysz艂o艣ci prosimy jednak, podczas wgrywania danych, a w szczeg贸lno艣ci wgrywania zdj臋膰, do kompresji wielko艣ci celem zoptymalizowania pojemno艣ci chmury. Zapraszamy wszystkich do wgrywania danych interesuj膮cych badaczy historii regionu, jak na przyk艂ad starych nazw miejscowo艣ci. W tym celu wystarczy poprosi膰 Christiana Sarnesa o przekazanie drog膮 elektroniczn膮 stosownego kodu (tzw. upload code). W przysz艂o艣ci planujemy doda膰 linki prowadz膮cymi do miejscowych kronik wg miejscowo艣ci powiatu. Paul Dittrich udost臋pni艂 online kronik臋 dla swojej miejscowo艣ci Lubrza.

TEMAT 3: Udzielenie absolutorium by艂ej skarbnik, Rosemarie Matulla-Jablonka

Ju偶 w ubieg艂ym roku doskona艂a praca naszej wieloletniej pani skarbnik, Rosemarie Matulla-Jablonka, zosta艂a uhonorowana. W tym roku mogli艣my jednak osobi艣cie przekaza膰 prezent komisji. Wraz z m臋偶em, Wernerem Matulla, przez 14 lat perfekcyjnie prowadzi艂a ksi臋gowo艣膰 a jako cz艂onek i cz艂owiek po prostu budowa艂a wok贸艂 siebie szacunek i uznanie. Dzi臋kujemy! Z uwagi na ubieg艂oroczn膮 nieobecno艣膰 uwarunkowan膮 przyczynami zdrowotnymi stan kasy z 2017 roku sprawdzili Monika Rose oraz Maik Gliese. Absolutorium by艂o jednog艂o艣ne przy osobistym wstrzymaniu si臋 od g艂osu by艂ej pani skarbnik.

TEMAT 4: Publikacje i wydania naukowe

Podczas ostatniego Rocznego Walnego Zgromadzenia zdecydowano o pozyskaniu oferty na transkrypcj臋 dw贸ch pozyskanych rejestr贸w (Landb眉cher) ksi臋stwa opolsko-raciborskiego z聽 XVI wieku przez Stefana Guzy, wydawc臋 urbarza Ko藕la. Niestety z uwagi na jego go艣cinne wyk艂ady na Szkole Wy偶szej Sztuk i Wzornictwa w Halle nie jest on w najbli偶szym czasie w stanie zaanga偶owa膰 si臋 w projekt. St膮d przedstawiono dwie mo偶liwo艣ci: Andreas Smarzly spr贸buje nawi膮za膰 kontakt z profesorem Stiborem z Czech, kt贸ry ju偶 odszyfrowywa艂 inne rejestry, Viktor Pordzik porozmawia ze znajom膮 pani膮 naukowiec z p贸艂nocnych Czech, kt贸ra pisa艂a o rejestrach sakso艅skich, dr Achim Himanek spr贸buje zapyta膰 dyrektora muzeum z Brnie, dr Wojciech Dominiak zosta艂 poproszony o wykorzystanie swoich kontakt贸w w Opawie, Robert Hellfeier zobowi膮za艂 si臋 natomiast o skierowanie zapytania do historyka, Romana S臋kowskiego, czy by艂by zainteresowany prac膮 nad projektem. Chodzi g艂贸wnie o dopytanie o mo偶liwo艣膰 transkrypcji i t艂umaczenia pe艂nych rejestr贸w, poniewa偶 ograniczenie na obszar Prudnika, z uwagi na podzia艂 wg rodzin i rozpo艣cieranie si臋 posiad艂o艣ci na inne regiony, mog艂oby w praktyce nie funkcjonowa膰. Istnieje nadzieja, 偶e tego typu transgraniczny projekt m贸g艂by otrzyma膰 wsparcie finansowe.

Poniewa偶 znane roczniki i periodyki dotycz膮ce 艢l膮ska zar贸wno w Niemczeach jak i w Polsce w ostatnich latach s膮 coraz rzadziej publikowane lub zanik艂y one ca艂kiem, Andreas Smarzly podsun膮艂 pomys艂 wydania ksi膮偶ki zawieraj膮cej prace popularno-naukowe tudzie偶 referaty dot. r贸偶nych temat贸w zwi膮zanych z histori膮 powiatu prudnickiego. Mia艂aby ona wype艂ni膰 luk臋 dotycz膮c膮 powiatu prudnickiego a wszyscy zainteresowani cz艂onkowie i przyjaciele HKKNOS mogliby zosta膰 zaanga偶owani w projekt. Andreas Smarzly przedstawi艂 liczne prace koleg贸w o wysokiej warto艣ci naukowej, kt贸re obecnie nie s膮 nigdzie publikowane. Projekt o roboczym tytule 鈥濧rtyku艂y historyczne dla powiatu prudnickiego”, powinien zosta膰 wydany w wersji dwuj臋zycznej w 2020 lub 2021 roku, aby wszyscy cz艂onkowie i przyjaciele HKKNOS mieli czas na spisanie referat贸w a tak偶e na badania i publikacj臋 tekst贸w. Wyb贸r tekst贸w do nowej ksi膮偶ki m贸g艂by si臋 odby膰 w przysz艂ym roku podczas Rocznego Walnego Zgromadzenia, wtedy te偶 mo偶na by zdecydowa膰 o wielko艣ci nak艂adu oraz szczeg贸艂ach dotycz膮cych druku. Mo偶na ju偶 teraz za艂o偶y膰 kontynuowanie serii w nieregularnych odst臋pach czasu. Pomys艂 drugiego przewodnicz膮cego znalaz艂 uznanie obecnych. Wszyscy zainteresowani cz艂onkowie s膮 proszeni o przedk艂adanie zarz膮dowi odpowiednich tekst贸w. Szczeg贸艂y dotycz膮ce edycji tekst贸w opisano w za艂膮czonym apelu.

W 2020 r., dok艂adnie 75 lat po wojnie, ma si臋 r贸wnie偶 odby膰 publikacja Johanna Preisnera dotycz膮ca wyp臋dze艅. W tym celu przekaza艂 on manuskrypt w aktualnej wersji niemieckoj臋zycznej pani prof. Ma艂gorzacie 艢wider, pracuj膮cej na Uniwersytecie Opolskim, a zajmuj膮cej si臋 histori膮 XX wieku, z pro艣b膮 o korekt臋 tekstu. Dodatkowo ksi膮偶ka ma zosta膰 opatrzona wst臋pem dr Wojciecha Dominiaka a jeden z rozdzia艂贸w dotycz膮cy t艂a historycznego przygotuje Peter Ernst.[2] Johannes Preisner otrzyma艂 r贸wnie偶 wsparcie polskiej wersji swojej ksi膮偶ki o franciszkanach.

TEMAT 5: Podr贸偶 studyjna 2019: 鈥濸rzez dziki 艢l膮sk: z Zielonej G贸ry do Katowic鈥

Nast臋pnie om贸wiono organizowan膮 przez HKKNOS wizyt臋 studyjn膮 pod has艂em 鈥濸rzez dziki 艢l膮sk: z Zielonej G贸ry do Katowic鈥 w dniach 25 sierpnia do 1聽 wrze艣nia 2019 r. Liczba zapisanych os贸b jest zadowalaj膮ca, ch臋tnie przyjmiemy kolejnych zainteresowanych. Dotychczasowa firma transportowa og艂osi艂a upad艂o艣膰. Na szcz臋艣cie Andreas Smarzly wystarczaj膮co wcze艣niej poprosi艂 now膮 firm臋, kt贸ra jest nie tylko ta艅sza, a dodatkowo gwarantuje przekaza膰 nam kierowc臋, kt贸ry bra艂 udzia艂 w naszych dotychczasowym podr贸偶ach. Punktem pocz膮tkowym pozostaje jak dotychczas Wadersloh. Spotkanie z cz艂onkami odb臋dzie si臋 w tym roku 31.08.2019 w stodole parafialnej w izbie regionalnej w Biedrzychowicach, gdzie zaprezentowana zostanie ksi膮偶ka 鈥濳ulinaria 艢l膮ska鈥 wraz z degustacj膮. Wszyscy cz艂onkowie i przyjaciele Komisji Historycznej (w szczeg贸lno艣ci mieszkaj膮cy w Polsce) s膮 zaproszeni do Biedrzychowic!

TEMAT 6: Pozosta艂e informacje

Statut stowarzyszenia zosta艂 zaktualizowany w taki spos贸b, aby w przysz艂o艣ci nie tylko skarbnik, ale ca艂y zarz膮d otrzymywa艂 absolutorium.

Stan naszej kasy b臋dzie podlega艂 inwentaryzacji.

Poniewa偶 profesor Wrobel w przysz艂ym roku planuje semestr we wschodniej Azji, kolejne Walne Zgromadzenie Roczne odb臋dzie si臋 najprawdopodobniej dopiero we wrze艣niu 2020 roku a program zostanie przedstawiony w p贸藕niejszym terminie. Spotkanie odb臋dzie si臋 najprawdopodobniej w mie艣cie partnerskim Prudnika w Northeim.

Peter Ernst poprosi艂, aby w folderze znajduj膮cym si臋 w chmurze sk艂ada膰 materia艂y dotycz膮ce historii Prudnika w pierwszej po艂owie XX wieku, dokumentuj膮ce 偶ycie kulturalne i polityczne okresu Republiki Weimarskiej oraz czas贸w narodowego socjalizmu. Je艣li w najbli偶szej przysz艂o艣ci Johannes Preisner opublikuje ksi膮偶k臋 na temat wyp臋dze艅, automatycznie mi臋dzy okresami, co do kt贸rych komisja wydawa艂a ksi膮偶ki, a okresem powojennym, powstanie luka. Fakt, 偶e akurat okres narodowego socjalizmu nie zosta艂 om贸wiony, jest spraw膮 przypadku, jednak nie jest to sytuacja optymalna. Na szcz臋艣cie jeden z naszych cz艂onk贸w, G眉nter Hauptstock, opracowa艂 ten okres publikuj膮c w 2016 r. seri臋 鈥濰istoria miasta G艂og贸wka IV鈥. Prudnik ma w tej kwestii jednak luk臋, kt贸r膮 nale偶y wype艂ni膰. Tylko niewiele os贸b wie, 偶e w fabryce Fr盲nkla mia艂 siedzib臋 oddzia艂 zamiejscowy obozu KZ Auschwitz, gdzie pracowa艂y przymusowo w臋gierskie 呕yd贸wki. St膮d apel, aby podzieli膰 si臋 艣wiadectwami dotycz膮cymi zjawisk pozytywnych聽 z pocz膮tku XX wieku w Prudniku – dot. np. 偶ycia kulturalnego, spo艂ecznego i demokratycznego (awangarda, jazz, ruch feministyczny i robotniczy) a z drugiej strony opisa膰, jak manifestowa艂o si臋 przej臋cie w艂adzy przez narodowych socjalist贸w w mie艣cie i powiecie. Proste przyk艂ady mog膮 przyk艂adowo zawiera膰 plany miasta z r贸偶nych epok, uwzgl臋dniaj膮ce zmiany nazewnictwa, nawi膮zuj膮ce do polityk贸w okresu weimarskiego,聽 jak np. Rathenau lub Erzberger i p贸藕niej z okresu nazistowskiego. Nast臋pnie adresy, np. adres Gestapo. Artyku艂y z gazet dotycz膮ce st艂umienia socjaldemokracji lub opozycji, dyskryminacji 呕yd贸w lub innych grup spo艂ecznych, bagatelizowania eutanazji, prze艣ladowa艅, tendencyjnych artyku艂贸w z proces贸w s膮dowych itp. Posiadaj膮c dobry materia艂 pogl膮dowy 艂atwiej stworzy膰 artyku艂 lub ksi膮偶k臋. Istotn膮 rol臋 odgrywaj膮 r贸wnie偶 referaty cz艂onk贸w opisuj膮ce historie pojedynczych os贸b wywodz膮cych si臋 z Prudnika lub okolic.

 

Protok贸艂: Peter Ernst

T艂umaczenie na j臋zyk polski: Agnieszka Skrzypulec

[1] W mi臋dzyczasie Robert Hellfeier rozwi膮za艂 problem. Dzi臋kujemy!!!!

[2]Johannes Preisner poprosi艂 o przes艂anie wszystkich element贸w ksi膮偶ki chc膮c wpierw samodzielnie dokona膰 korekty wersji.

Historyczny Ok贸lnik 2017/1

Do艂膮czamy aktualny Historyczny Ok贸lnik Komisji Historycznej Powiatu Prudnickiego:聽 Historyczny Ok贸lnik 2017/1

Zapraszamy serdecznie serdecznie na:

  • Walne Zgromadzenie 2017 oraz seminarium 鈥濸rzysz艂o艣膰 bada艅 nad histori膮 艢l膮ska鈥 w terminie 18/19.03.2017 w Northeim, jak i na
  • 13. wizyt臋 studyjn膮: Pa艂ace i ogrody w p贸艂nocnych Czechach w terminie od 27 sierpnia do 3 wrze艣nia 2017 r.

 

Historyczny Ok贸lnik 2015/2016

(Pobierz) Historyczny Ok贸lnik (PDF)

Szanowni cz艂onkowie i przyjaciele Komisji Historycznej!

Rok 2015 by艂 dla Komisji Historycznej rokiem pe艂nym sukces贸w. Wiosn膮 obchodzili艣my jubileusz 30-lecia istnienia Komisji, a latem odbyli艣my kolejn膮 pe艂n膮 wra偶e艅 wizyt臋 studyjn膮 do Krakowa oraz Prudnika. Nasz projekt 鈥濰istoryczny powiat g艂og贸wecki w Katastrze Karoli艅skim z lat 1722/26″ zbli偶a si臋 ku ko艅cowi. Ksi膮偶ka pojawi si臋 na rynku w 2016 r.! W tym wydaniu naszego ok贸lnika zapraszam Wszystkich na Roczne Walne Zgromadzenie po艂膮czone z interesuj膮cym seminarium historycznym w terminie 5-6 marca. Poni偶ej opisali艣my r贸wnie偶 plany na rok 2016 z r贸偶norodnymi dzia艂aniami i聽 wydarzeniami w powiecie prudnickim.

Z okazji Nowego Roku sk艂adam Wszystkim najlepsze 偶yczenia i mam nadziej臋, 偶e wszyscy b臋dziemy mogli spotka膰 si臋 w zdrowiu, w marcu.

艁膮cz臋 serdeczne pozdrowienia.

Ralph Wrobel

Relacja z 12-tej podr贸偶y naukowej 鈥瀂 Krakowa do Prudnika: Ma艂opolska i G贸rny 艢l膮sk鈥

W roku jubileuszowym 30-lecia istnienia Komisji Historycznej, w dniach od 30 sierpnia (niedziela) do 6 wrze艣nia (niedziela) 2015 r. odby艂a si臋 nasza podr贸偶 naukowa pod has艂em: 鈥瀂 Krakowa do Prudnika: Ma艂opolska i G贸rny 艢l膮sk鈥.

W wyje藕dzie, kt贸ry zorganizowali pan prof. Ralph Wrobel, pan Andreas Smarzly, pani Rosmarie Matulla oraz pan Peter Mitschka, uczestniczy艂y 艂膮cznie 32 osoby. Wygodnym autokarem firmy Osburg, za kt贸rego kierownic膮 zasiad艂 nasz do艣wiadczony kierowca, pan Olaf, w niedziel臋, po zabraniu uczestnik贸w z Wadersloh, Kassel, Erfurt i Drezna, udali艣my si臋 do Krakowa. P贸藕nym wieczorem zadomowili艣my si臋 w hotelu Royal w centrum historycznej stolicy Polski – Krakowie.

W poniedzia艂ek zwiedzili艣my po艂o偶ony niedaleko miasta klasztor benedykty艅ski w Ty艅cu, za艂o偶ony przed dziewi臋cioma wiekami. Nast臋pnie udali艣my si臋 do Tyniecby艂ego o艣rodka w艂adzy kr贸lewskiej, na Wawel, gdzie obok Zamku Kr贸lewskiego znajduje si臋 r贸wnie偶 Katedra, w kt贸rej pochowano wielu by艂ych w艂adc贸w Polski. Po sympatycznym rejsie stateczkiem po Wi艣le, przy upalnych letnich temperaturach, miejscowa przewodnik, pani Agnieszka Czarnecka, pokaza艂a nam wa偶ne i godne zobaczenia miejsca na Starym Mie艣cie w Krakowie, jak: ko艣ci贸艂 Mariacki ze znanym na ca艂ym 艣wiecie o艂tarzem Wita Stwosza, rynek oraz Collegium Maius.KrakauWawel Po wsp贸lnej kolacji w restauracji 鈥濨ohema鈥 do p贸藕nych godzin nocnych korzystali艣my z ostatnich chwil lata na krakowskim rynku, kt贸ry r贸wnie偶 tego wieczora opanowany zosta艂 przez artyst贸w, kuglarzy, handlowc贸w, student贸w, turyst贸w z ca艂ego 艣wiata oraz przer贸偶nych mi艂o艣nik贸w nocy.

Nast臋pnego dnia udali艣my si臋 w g艂膮b Ma艂opolski. Najpierw zwiedzili艣my by艂e galicyjskie miasto Tarn贸w, b臋d膮ce niegdy艣 pod tak du偶ym wp艂ywem monarchii austriackiej, 偶e do dzi艣 Tarnowjest okre艣lane mianem 鈥濵a艂ego Wiednia鈥. Po wizycie w jedynym w swoim rodzaju 鈥濵uzeum Etnograficznym鈥 przedstawiaj膮cym histori臋 i kultur臋 Rom贸w 偶yj膮cych w Polsce, a do dnia dzisiejszego okre艣lanych w Polsce 鈥濩yganami鈥, najwi臋ksze wra偶enie zrobi艂 na nas rynek w Tarnowie.

St膮d udali艣my si臋 do by艂ej siedziby rodu Lubomirskich, do pi臋knego barokowego zamku w Nowym Wi艣niczu. Opr贸cz oryginalnego wyposa偶enia twierdzy, zobaczyli艣my r贸wnie偶 pi臋kn膮 dekoracj臋 sufitow膮, wywiezion膮 tutaj po II wojnie 艣wiatowej ze 艣l膮skiego zamku w Ksi膮偶u. Ostatnim punktem programu by艂a wizyta w Lipnicy Murowanej NowyWisniczw drewnianym ko艣ciele z XV w., kt贸rego pocz膮tki si臋gaj膮 XII w., a w kt贸rym do dzi艣 mo偶na podziwia膰 艣redniowieczne polichromie oraz o艂tarze pami臋taj膮ce jeszcze okres wzniesienia tego ko艣cio艂a. Nast臋pnie udali艣my si臋 na wy艣mienit膮 kolacj臋 do restauracji 鈥濸iwnica pod kominkiem鈥 oraz sp臋dzili艣my sympatyczny wiecz贸r przy zimnym piwie na rynku w Krakowie.

W 艣rod臋 udali艣my si臋 pocz膮tkowo do Spiszu, regionu historycznego po艂o偶onego w p贸艂nocnej cz臋艣ci S艂owacji i po艂udniowej cz臋艣ci Ma艂opolski, a nale偶膮cego do lat 20. ubieg艂ego wieku do Kr贸lestwa W臋gier. Na zamku w Niedzicy, b臋d膮cegoNiedzica niegdy艣 graniczn膮 twierdz膮 Kr贸lestwa W臋gier, st膮pali艣my po 艣ladach starych w臋gierskich rodzin magnackich, tutejszej do lat 30. XX w. niewolniczej ludno艣ci ch艂opskiej, a tak偶e spiskiego Robin Hooda – Janosika, s艂owackiego bohatera narodowego z XVII w., kt贸ry 鈥瀦abiera艂 bogatym, a rozdawa艂 ubogim鈥. Nast臋pnie udali艣my si臋 na spacer na zapor臋 znajduj膮c膮 si臋 na po艂o偶onym nieopodal jeziorze Czorszty艅skim, sk膮d mogli艣my podziwia膰 malownicz膮 panoram臋 Beskid贸w. Stamt膮d udali艣my si臋 do Wieliczki w pobli偶u Krakowa (od 1978 r. wpisana na list臋 dziedzictwa narodowego UNESCO), gdzie potwierdzono istnienie 偶up solnych (tj. kopal艅 soli) z czas贸w ok. 3500 lat przed Chrystusem, a gdzie od XIII w. wydobywa si臋 pod ziemi膮 s贸l. Zmuszeni byli艣my zatem uda膰 si臋 kilkaset metr贸w pod ziemi臋, gdzie czeka艂y na nas nieko艅cz膮ce si臋 korytarze, przypominaj膮ce sie膰 labirynt贸w, przerywane co jaki艣 czas olbrzymimi grotami solnymi, w kt贸rych przedstawiono olbrzymie rze藕by zakute w soli wprawiaj膮ce turyst贸w w regularne os艂upienie. Dzie艅 zako艅czyli艣my na wsp贸lnej kolacji w restauracji 鈥濭o艣ciniec Floria艅ski鈥 na Starym Mie艣cie w Krakowie.

Nast臋pnego dnia opu艣cili艣my hotel Royal, a tym samym Krak贸w i Ma艂opolsk臋 i udali艣my si臋 na 艢l膮sk. Po drodze zwiedzili艣my jeszcze po艂o偶on膮 w granicach Ma艂opolski Kalwari臋 Zebrzydowsk膮, gdzie od roku 1600 u st贸p g贸ry 呕ar na wzg贸rzu 呕arek przyci膮ga turyst贸w znajduj膮cy si臋 tutaj ko艣ci贸艂 zbudowany na wz贸r kaplicy na Golgocie w Jerozolimie, oraz inne obiekty zainspirowane budowlami Ziemi 艢wi臋tej (Golgota, G贸ra Oliwna, rzeka Cedron oraz 40 malowniczych po艂o偶onych na okolicznych wzg贸rzach, w dolinie rzeki Cedron kapliczek). Nast臋pnie przeje偶d偶aj膮c nieopodal miejsca urodzenia papie偶a Jana Paw艂a II w Wadowicach udali艣my si臋 do Bielska-Bia艂ej. Dzisiejsza miejscowo艣膰 po艂o偶ona by艂a niegdy艣 w dw贸ch r贸偶nych pa艅stwach i sk艂ada艂a si臋 z dw贸ch r贸偶nych przygranicznych miast 鈥 艣l膮skiego Bielitz (Bielsko) i ma艂opolskiej Bia艂ej, oddzielonych od siebie rzek膮 Bia艂k膮 oraz granic膮 Rzeszy.

Tego dnia przekroczyli艣my wiele granic geograficznych i historycznych, jak ta mi臋dzy Ma艂opolsk膮 i 艢l膮skiem, Galicj膮 i 艢l膮skiem Austriackim, czy te偶 granic臋 plebiscytow膮 z roku 1921 oraz granic臋 mi臋dzy Niemcami i Polsk膮 (1922-1939), a tak偶e Prusami i Austro-W臋grami (1772-1918) oraz granic臋 Cesarstwa Niemieckiego i Kr贸lestwa Polskiego (do 1772). Turystom w obliczu licznych granic i zwi膮zanych z nimi ogranicze艅 w podr贸偶owaniu, w spos贸b szczeg贸lny uwidacznia si臋 wspania艂a idea pozbawionej granic Unii Europejskiej! W Bielsku-Bia艂ej opr贸cz Rynku i ko艣cio艂a parafialnego zwiedzili艣my nowo wyremontowany Zamek ksi膮偶膮t Su艂kowskich w Bielsku, rezydencj臋 magnack膮 z XIX w., w kt贸rej mo偶na znale藕膰 jeszcze pozosta艂o艣ci 艣redniowiecznego zamku Ksi膮偶膮t Cieszy艅skich. Z Bielska-Bia艂ej w godzinach popo艂udniowych udali艣my si臋 do Tych贸w (Tichau). Tutaj zwiedzili艣my by艂y browar ksi膮偶臋cy i nowoczesne muzeum browarnictwa, w kt贸rym historia wa偶enia piwa od 1629 r. zosta艂a zaprezentowana w spos贸b przyst臋pny oraz nowoczesny i z ca艂膮 pewno艣ci膮 zainteresuje zar贸wno m艂ode, jak i starsze Tichaupokolenie. Ukoronowaniem wizyty w browarze by艂a degustacja piwa, podczas kt贸rej ka偶dy uczestnik otrzyma艂 p贸艂 litra pysznego piwa Tyskie znanego amatorom tego trunku na ca艂ym 艣wiecie. Z Tych贸w udali艣my si臋 bezpo艣rednio do naszego 鈥濰eimatu鈥, do Prudnika (Neustadt/OS), gdzie ponownie zamieszkali艣my w hotelu Oaza.

Kolejnego dnia, w pi膮tek, wielu uczestnik贸w wyjazdu uda艂o si臋 na prywatne spotkania ze znajomymi czy te偶 rodzinami do rodzinnych wiosek. Pozosta艂a cz臋艣膰 grupy zwiedzi艂a w tym czasie w godzinach przedpo艂udniowych by艂y ob贸z jeniecki w 艁ambinowicach (Lamsdorf), gdzie przetrzymywani byli je艅cy wojenni z czas贸w wojny francusko-pruskiej z lat 1870/1871, I wojny 艣wiatowej (1914/1918), II wojny 艣wiatowej (1939/1945) i lat powojennych (1945/1946). 50.000 grob贸w zmar艂ych w obozie je艅c贸w obrazuje skal臋 tego przygn臋biaj膮cego miejsca i jego smutnych czas贸w zapisanych na kartach najnowszej historii Europy 艢rodkowo-Wschodniej. Tutaj te偶 zwiedzili艣my nowoczesne 鈥濩entralne Muzeum Je艅c贸w Wojennych w 艁ambinowicach-Opolu鈥, w kt贸rym obok wystawy i informacji odnosz膮cych si臋 do wydarze艅 z lat 1870-1945 od niedawna znajduje si臋 r贸wnie偶 wystawa dotycz膮ca mrocznej historii lat powojennych, gdzie niemieccy cywile byli przetrzymywani i w du偶ej mierze mordowani przez polskie w艂adze. Z 艁ambinowic udali艣my si臋 ponownie do Prudnika, gdzie zaprzyja藕niony cz艂onek naszego stowarzyszenia, pan Marcin Domino, oprowadzi艂 nas po wyremontowanej willi przemys艂owca, dyplomaty, mecenasa, a tak偶e cesarskiego konsula perskiego Hermanna Fr盲nkel (1844-1901). Popo艂udniow膮 por膮 w hotelu Oaza mia艂o miejsce tradycyjne spotkanie Komisji Historycznej. Pojawili si臋 na nim liczni cz艂onkowie mieszkaj膮cy w Polsce, reprezentanci lokalnych w艂adz, przedstawiciele miejscowej ludno艣ci niemieckiej na 艢l膮sku, cz艂onkowie zarz膮d贸w zaprzyja藕nionych instytucji i stowarzysze艅, a tak偶e wielu innych starych i nowych przyjaci贸艂. Spotkanie up艂yn臋艂o w mi艂ej i przyjemnej atmosferze, kt贸r膮 podkre艣li艂 wyst臋p ch贸ru mniejszo艣ci niemieckiej z Nowej Wsi (Neudorf).

Ostatniego dnia naszej wizyty udali艣my si臋 w kierunku Ko藕la (Kosel). Po drodze zatrzymali艣my si臋 przy znajduj膮cym si臋 w pobli偶u Go艣ci臋cina (Kostenthal) drewnianym ko艣ci贸艂ku 艣w. Bryksjusza z XVII w. Po 艣wi膮tyni, b臋d膮cej ko艣cio艂em odpustowym, a wybudowanym w miejscu s艂yn膮cego z cud贸w 藕r贸d艂a i wcze艣niejszego ko艣ci贸艂ka z 1594 r. oprowadzi艂 nas pan Gorzalla. Nast臋pnie udali艣my si臋 do portu w K艂odnicy, gdzie weszli艣my na pok艂ad statku 鈥濻ilesia鈥 i rozkoszuj膮c si臋 ostatnimi powiewami lata odbyli艣my trzygodzinn膮 GleiwitzKanalpodr贸偶 po Kanale Gliwickim. W trakcie rejsu min臋li艣my trzy 艣luzy, pokonuj膮c w ten spos贸b ponad 20 metr贸w, a tak偶e tzw. przepust syfonowy rzeki K艂odnicy pod Kana艂em Gliwickim. Po wzmocnieniu si臋 pysznymi kie艂baskami z grilla, krupniokami i zimnym piwem opu艣cili艣my statek udaj膮c si臋 do P艂awniowic (Plawniowitz), gdzie oczekiwa艂 nas ju偶 ksi膮dz dr Krystian Worbs. Dzi臋ki uprzejmo艣ci ksi臋dza Plawniowitzmieli艣my mo偶liwo艣膰 zwiedzenia tego przepi臋knego i zachwycaj膮cego zamku hrabiego von Bellestrem. Nast臋pnie uczestnicy mieli mo偶liwo艣膰 przedyskutowania swoich wra偶e艅 w trakcie spaceru po przyzamkowym parku. Na zako艅czenie 12. wyjazdu studyjnego udali艣my si臋 na kolacj臋 do willi w Wi臋kszycach (Wiegsch眉tz) ko艂o Ko藕la, zbudowanej (a ostatnio pi臋knie odrestaurowanej) w roku 1871 przez radc臋 handlowego i filozofa Marca Heymanna.WiegschuetzW niedziel臋 po 艣niadaniu opu艣cili艣my 艢l膮sk z obietnic膮 rych艂ego powrotu. Tym samym zako艅czy艂 si臋 nasz 12. wyjazd studyjny, w trakcie kt贸rego nie opuszcza艂a nas dobra aura (deszcz pada艂 wy艂膮cznie w trakcie zwiedzania Wieliczki, obozu w 艁ambinowicach oraz podczas drogi powrotnej), pozostawiaj膮c w naszej pami臋ci mi艂e wspomnienia.

Tekst: Andreas Smarzly
Fotografie: Ralph Wrobel

Jubileusz 30-lecia w Northeim

Miasto Patronackie Prudnika, Northeim (Hannover) wraz z Zarz膮dem mieli zaszczyt zaprosi膰 cz艂onk贸w oraz go艣ci na jubileusz 30-lecia dzia艂alno艣ci Komisji Historycznej Powiatu Prudnickiego, kt贸ry odby艂 si臋 w dniach 7 i 8 marca 2015 r. w miejscu jej za艂o偶enia. W dniach 12/13 kwietnia 1985 r. w Northeim Horst Zobel wraz z innymi osobami zainteresowanymi histori膮 powiatu prudnickiego za艂o偶yli Komisj臋 Historyczn膮 (HKKNOS).


Uroczysto艣ci rozpocz臋艂y si臋 w sobot臋, 7 marca, w Sali Rajc贸w w kompleksie St. Blasien. Burmistrz Northeim, Hans-Erich Tannh盲user, powita艂 wszystkich obecnych i pogratulowa艂 Komisji HKKNOS 30-lecia istnienia, jak r贸wnie偶 d艂ugoletniej i owocnej dzia艂alno艣ci naukowej oraz skutecznego wk艂adu w pojednanie polsko-niemieckie. Burmistrz zapewni艂 HKKNOS, 偶e Northeim r贸wnie偶 w przysz艂o艣ci b臋dzie sta艂o dla Komisji otworem, nast臋pnie opisa艂 histori臋 prudnickiej Izby Pami臋ci oraz obecny stan przeprowadzki Izby Pami臋ci do siedziby Muzeum Miasta Northeim. R贸wnie偶 burmistrz Prudnika (niem. Neustadt/OS) Franciszek Fejdych oraz wicestarosta powiatu prudnickiego Krzysztof Barwieniec z艂o偶yli 偶yczenia skierowanie do Komisji. Burmistrz Fejdych doceni艂 bardzo delikatny, jednak stale zgodny z prawd膮 stosunek HKKNOS do historii wsp贸lnej ojczyzny nast臋puj膮cymi s艂owami:

鈥濸rzez ostatnie 30 lat Komisja Historyczna podejmowa艂a tematy bardzo trudne, tematy, kt贸re raczej dziel膮 ni偶 艂膮cz膮. Pa艅stwu uda艂o si臋 uzyska膰 zamierzony cel: uda艂o si臋 Pa艅stwu stworzy膰 tak膮 p艂aszczyzn臋 porozumienia, kt贸ra z uwagi na okazywany szacunek tym, kt贸rych temat dotyczy艂, pozwala艂a na podj臋cie rozmowy na tematy trudne. Za zrozumienie, wra偶liwo艣膰 i odpowiedzialno艣膰 sk艂adam cz艂onkom Komisji Historycznej Powiatu Prudnickiego serdeczne podzi臋kowania.鈥

R贸wnie偶 wicestarosta Barwieniec podkre艣li艂 wa偶no艣膰 nieprzerysowanego i jednocze艣nie empatycznego rozumienia historii Powiatu przez HKKNOS. Przekaza艂 pozdrowienia starosty Roszkowskiego, kt贸ry niestety w ostatniej chwili musia艂 odwo艂a膰 sw贸j przyjazd, oraz przedstawi艂 Towarzystwo Historyczne Ziemi Prudnickiej zainicjowane przez starost臋, kt贸re jest na etapie kszta艂towania si臋 i chce w przysz艂o艣ci 艣ci艣le wsp贸艂pracowa膰 z HKKNOS.

Nast臋pnie pierwszy przewodnicz膮cy HKKNOS, prof. dr Ralph Wrobel, przywita艂 wszystkich obecnych i przedstawi艂 przebieg dzia艂alno艣ci, dotychczasowe osi膮gni臋cia oraz obecne pola dzia艂alno艣ci, a tak偶e perspektywy Komisji. Z uwagi na obecno艣膰 go艣ci z Polski – opr贸cz burmistrza Prudnika oraz wicestarosty Powiatu przybyli r贸wnie偶 wiceburmistrz – Stanis艂aw Hawro, oraz cz艂onkowie zarz膮du Towarzystwa Historycznego Ziemi Prudnickiej: pani Urszula Rzepiela oraz pan Marcin Husak. Ca艂e spotkanie by艂o prowadzone dwuj臋zycznie z pomoc膮 zaanga偶owanych t艂umaczy.

Punktem kulminacyjnym spotkania by艂 wyk艂ad znanego historyka zaanga偶owanego w sprawy 艢l膮ska, pana dr Ulricha Schmilewskiego, prezesa Fundacji dla Kultury 艢l膮ska, pierwszego wiceprzewodnicz膮cego Komisji Historycznej 艢l膮ska oraz skarbnika Stowarzyszenia Historii 艢l膮ska. Dr Schmilewski zaprezentowa艂 bardzo interesuj膮cy wyk艂ad pt.: 鈥炁歭膮ska arystokracja oraz kontrreformacja na przyk艂adzie rod贸w von Schaffgotsch i Oppersdorff鈥, podejmuj膮cy w badaniach dotycz膮cych 艢l膮ska bardzo aktualny temat, kt贸ry poprzez analiz臋 arystokratycznego rodu von Oppersdorff obejmuje r贸wnie偶 histori臋 powiatu prudnickiego. Opr贸cz interesuj膮cych temat贸w dr Schmilewski bardzo ucieszy艂 s艂uchaczy informacj膮, 偶e przy tworzeniu swoich wyk艂ad贸w cz臋sto korzysta z prac cz艂onk贸w HKKNOS.

Po wsp贸lnym obiedzie w du偶ej sali konferencyjnej restauracji 鈥濭oldener L枚we鈥 rozpocz臋to drug膮 cz臋艣膰 uroczysto艣ci. Cz艂onkowie zarz膮du Towarzystwa Historycznego Ziemi Prudnickiej, pani Urszula Rzepiela i pan Marcin Husak, wsp贸lnie zaprezentowali wyk艂ad pt. 鈥濿illa Hermanna Fr盲nkla – fabrykanta, dyplomaty, filantropa鈥. Podczas gdy pan Husak, pracownik Muzeum w Prudniku, szczeg贸艂owo opisa艂 budowniczego, pani Rzepiela, by艂a dyrektor tego偶 Muzeum, przedstawi艂a architektur臋 ostatnio ca艂kowicie odrestaurowanej willi w Prudniku. Oficjalne zako艅czenie uroczysto艣ci nast膮pi艂o po wyk艂adzie historycznym prof. Wrobla 鈥濸aulini w klasztorze w Mochowie – na tropie Xavera Rotta w Internecie鈥. Profesor zaprezentowa艂 tym samym mo偶liwo艣ci wyszukiwania interesuj膮cych 藕r贸de艂 w Internecie oraz przedstawi艂 problem plagiatu przy tworzeniu dokument贸w historycznych wynikaj膮cy z systematycznego, kilkusetletniego i transgranicznego kopiowania danych. Po wsp贸lnej kolacji cz艂onkowie i zaproszeni go艣cie w mi艂ej atmosferze prowadzili jeszcze d艂ugie rozmowy do p贸藕nej nocy.

Nast臋pnego dnia, w niedziel臋, cz艂onkowie HKKNOS wsp贸lnie z go艣膰mi z Polski zwiedzili nowo powsta艂膮 Izb臋 Tradycji w Muzeum Miasta w Northeim. Nast臋pnie go艣cie z Polski po偶egnali si臋, a cz艂onkowie HKKNOS udali si臋 na Walne Zgromadzenie Stowarzyszenia, kt贸re r贸wnie偶 odby艂o si臋 w du偶ej sali konferencyjnej restauracji 鈥濭oldener L枚we鈥. Po tym, jak pierwszy przewodnicz膮cy, prof. Wrobel, potwierdzi艂 kworum, nast膮pi艂 opis aktualnej dzia艂alno艣ci i projekt贸w Komisji. W chwili obecnej tocz膮 si臋 prace nad stworzeniem nowej strony internetowej HKKNOS, kt贸ra id膮c z duchem czasu powinna by膰 dwuj臋zyczna, a w przysz艂o艣ci nawet tr贸jj臋zyczna (niemiecko-polsko-angielska). W szczeg贸lno艣ci nowi m艂odsi cz艂onkowie HKKNOS mog膮 przekaza膰 wiele propozycji i pomys艂贸w do dyskusji w tym temacie. Przyj臋to propozycj臋 administratora strony, Christiana Sarnes, aby w przysz艂o艣ci stworzy膰 na nowo stron臋 w systemie WordPress. Nast臋pnie prof. Wrobel przekaza艂 informacje dotycz膮ce wyjazdu jubileuszowego 鈥濷d Krakowa do Prudnika: Wizyta studyjna z Ma艂opolski na G贸rny 艢l膮sk鈥, kt贸ry ma si臋 odby膰 w dniach od 30.08. do 6.09.2015 r. Mimo, 偶e wi臋kszo艣膰 miejsc jest ju偶 zaj臋ta, dla zainteresowanych os贸b istnieje jeszcze mo偶liwo艣膰 rezerwacji kilku miejsc. Na koniec pierwszy przewodnicz膮cy przedstawi艂 swoj膮 now膮 ksi膮偶k臋 鈥濰istoria Wsi Wierzch i Mion贸w鈥, kt贸r膮 niedawno prezentowa艂 wsp贸lnie z ksi臋dzem Wolfgangiem Globischem. Wszystkie egzemplarze ksi膮偶ki zosta艂y ju偶 jednak sprzedane, w najbli偶szej przysz艂o艣ci powinno si臋 jednak pojawi膰 wydanie nowe, poprawione.

Drugi przewodnicz膮cy, Andreas Smarzly, poprosi艂 cz艂onk贸w, kt贸rzy posiadaj膮 adres mailowy, o przekazanie go komisji celem u艂atwienia wymiany informacji. Nast臋pnie przekaza艂 informacje dotycz膮ce serii referat贸w, kt贸re odby艂y si臋 na G贸rnym 艢l膮sku w dniach od 15 do 19 czerwca 2014 r. (patrz raport w Historycznym Ok贸lniku 01/2015). W tym kontek艣cie przedstawi艂 on r贸wnie偶 swoj膮 ksi膮偶k臋 鈥濨艂a偶ejowice Dolne (Powiat Prudnicki) – historia g贸rno艣l膮skiej wsi鈥, kt贸ra ukaza艂a si臋 w 8 tomie w ramach serii pism krajoznawczych HKKNOS w roku 2014 w wersji dwuj臋zycznej. R贸wnie偶 ta ksi膮偶ka zosta艂a w pe艂ni sprzedana, nie przewiduje si臋 jednak nowego wydania. Andreas Smarzly przedstawi艂 r贸wnie偶 prywatne projekty digitalizacji 藕r贸de艂 prowadzone przez niekt贸rych cz艂onk贸w HKKNOS obejmuj膮ce wa偶ne 藕r贸d艂a historyczne powiatu prudnickiego. W ostatnim czasie powsta艂y p艂yty DVD z cyfrow膮 wersj膮 Neust盲dter Heimatbriefe z lat 1950-2014, Oberglogauer Stadtblatt (lata 1905-1939), Oberglogauer Zeitung (1845/47) oraz Neust盲dter Kreisbl盲tter (1843-1938), kt贸re mo偶na naby膰 w HKKNOS. W tym kontek艣cie Sebastian K枚nig zaprezentowa艂 cyfrow膮 wersj臋 Neust盲dter Heimatbriefe z lat 1950-2014 i mo偶liwo艣ci wykorzystania informacji tego warto艣ciowego 藕r贸d艂a. K枚nig zaznaczy艂 r贸wnie偶, 偶e z uwagi na wytyczne pani L眉ddecke oraz wydawnictwa Rocco, kt贸re posiada prawa do tego czasopisma, korzystanie z cyfrowej wersji mo偶liwe jest wy艂膮cznie do cel贸w naukowych przez cz艂onk贸w HKKNOS.

Natomiast je艣li chodzi o bie偶膮ce projekty, prof. Wrobel poinformowa艂 o stanie prac nad wsp贸lnym dzie艂em HKKNOS 鈥濰istoryczny Powiat G艂og贸wecki w Katastrze Karoli艅skim z lat 1722/26鈥. W chwili obecnej na j臋zyk polski przet艂umaczono wst臋p, wprowadzenie naukowe oraz historyczne. Jak tylko zako艅cz膮 si臋 prace redakcyjne nad transkrypcj膮 poszczeg贸lnych miejscowo艣ci, nast膮pi przekazanie dzie艂a do wydawnictwa, a ewentualny wydruk i publikacja nast膮pi膮 jeszcze jesieni膮 tego roku. Na zako艅czenie Johannes Preisner przedstawi艂 post臋p prac nad dwuj臋zyczn膮 ksi膮偶k膮 鈥濿yp臋dzenie Niemc贸w z Powiatu Prudnickiego鈥, kt贸ra r贸wnie偶 ma si臋 ukaza膰 w ramach serii pism krajoznawczych HKKNOS.

Roczne sprawozdanie finansowe na wniosek skarbnika, pani Rosemarie Matulla, kt贸ra przed d艂u偶szy czas by艂a chora, przeniesiono na rok nast臋pny. Pani Matulla przekaza艂a kr贸tki raport odno艣nie obecnej sytuacji finansowej Stowarzyszenia.
Po wsp贸lnym obiedzie zako艅czono Walne Zgromadzenie i cz艂onkowie mogli si臋 cieszy膰 pierwszymi ciep艂ymi promieniami s艂o艅ca w tym roku.

Andreas Smarzly
www.hkknos.de

Publikacja w:
NHB
Historischer Rundbrief HKKNOS
Schlesien Heute (skr贸t)
Northeimer Zeitung (skr贸t)
Tygodnik Prudnicki (t艂umaczenie)
呕ycie G艂og贸wka (PDF-File)