1890

POWIAT PRUDNICKI Z PERSPEKTYWY ROKU 1890

Źródło: Karl Schinke, Geschichte des Kreises Neustadt Ob.-Schl., Verlag Franz Heinisch, Neustadt OS, 1890

 

W┼éa┼Ťciwy powiat prudnicki nale┼╝a┼é pierwotnie do ksi─Östwa opolsko-niemodli┼äskiego i stanowi┼é granic─Ö z ├│wczesnymi Morawami. Podczas podzia┼éu w roku 1318 przeszed┼é pod w┼éadanie ksi─ů┼╝─ůt niemodli┼äskich, jednak wraz ze schy┼ékiem ich w┼éadzy ponownie zosta┼é oddany ksi─ů┼╝─Ötom opolskim.

Pod rz─ůdami austriackimi w 1741 roku okr─Ögi prudnicki, g┼éog├│wecki i bialski zosta┼éy po┼é─ůczone w jeden powiat z siedzib─ů w Prudniku. Podczas nowej reformy administracyjnej dotycz─ůcej kszta┼étu powiat├│w: Kazimierz, Klisino, Szon├│w, Biernat├│w, Tomice i ┼Üciborzyce Ma┼ée przesz┼éy do powiatu g┼éubczyckiego, a Obrowiec i Rozwadza do powiatu strzeleckiego, natomiast nale┼╝─ůca dotychczas do powiatu opolskiego wie┼Ť Dobieszowice wraz z Ma┼ékowicami przesz┼éy do powiatu prudnickiego.

By┼ée Ksi─Östwo Opolskie sk┼éada┼éo si─Ö z nast─Öpuj─ůcych miast: Opole, Gliwice, Prudnik (miasta bezpo┼Ťrednio podleg┼ée kr├│lowi) oraz 15 miast po┼Ťrednio podleg┼éych kr├│lowi, tzw. miast prywatnych, jak: Krapkowice, Strzelce Opolskie, Bia┼éa, Le┼Ťnica, Olesno, Gorz├│w ┼Ül─ůski, Lubliniec, Dobrodzie┼ä, Toszek, Pyskowice, So┼Ťnicowice, Ko┼║le, G┼éog├│wek, Niemodlin oraz Skorogoszcz, a tak┼╝e 6 osad targowych, jak: Pr├│szk├│w, Pilchowice, S┼éawi─Öcice, Strzeleczki, ┼Ücinawa i Korfant├│w.

Wcze┼Ťniej miejscowo┼Ťci te by┼éy podzielone na 12 okr─Ög├│w, a ich obecne po┼é─ůczenie (stan na rok 1890) nast─ůpi┼éo po przej─Öciu teren├│w przez Prusy. Na miejscu radcy od 1741 r. wyst─Öpowali uposa┼╝eni starostowie, co spowodowa┼éo zniesienie stanowiska radcy w G┼éog├│wku i Bia┼éej a utworzenie starostwa. Powiat prudnicki liczy┼é w├│wczas 14,56 mil kwadratowych i liczy┼é 45.369 mieszka┼äc├│w. (…)

Po spisie ludno┼Ťci z 1861 r. powiat prudnicki liczy┼é 80.101 mieszka┼äc├│w, z czego 73.073 os├│b to katolicy, 6.304 ewangelicy, 723 os├│b wyznania moj┼╝eszowego oraz 1 dysydent. Pod wzgl─Ödem j─Özykowym 47.764 os├│b m├│wi┼éo gwar─ů polsk─ů, 32.316 niemieck─ů, 15 morawsk─ů a 6 czesk─ů. Z tej liczby 38.494 stanowili m─Ö┼╝czy┼║ni a 41.607 kobiety. (…)

Mieszka┼äcy powiatu (1890 r.) dziel─ů si─Ö na dwie narodowo┼Ťci: pochodzenia niemieckiego i polskiego, pos┼éuguj─ůce si─Ö dwoma r├│┼╝nymi j─Özykami. J─Özyk niemiecki jest dominuj─ůcy i w 3/5 powiatu stanowi j─Özyk niezb─Ödny do komunikacji. Granica j─Özyka polskiego przebiega przez miejscowo┼Ťci ┼Ümicz, Pr─Ö┼╝yna, Olbrachcice, Browiniec Polski i Dzier┼╝ys┼éawice. Mimo to w wielu miejscowo┼Ťciach m├│wi si─Ö w j─Özyku niemieckim. J─Özyk niemiecki u┼╝ywany jest w Prudniku i ┼Ücinawie oraz okolicznych miejscowo┼Ťciach.

Powiat (w 1890 r.) liczy 95.456 mieszka┼äc├│w. Struktura wyznaniowa kszta┼étuje si─Ö nast─Öpuj─ůco: 89.392 to katolicy, 7.528 ewangelicy, 477 ┼╗ydzi a 59 to dysydenci. (…)