Biała

1225/1226: Pierwsza wzmianka o osadzie ÔÇ×BelaÔÇť, p├│┼║niejsze200px-POL_Bia┼éa_COA.svgj Bia┼éej.

1239: Wzmianka o s─Ödzi ksi─ů┼╝─Öcym we wsi Bela, p├│┼║niejszej Bia┼éej.

1315: G┼é├│d ogarnia ca┼éy ┼Ül─ůsk.

1374: Wzmianka o szkole w Białej.

1380: Najstarsze dokumenty dotycz─ůce miasta. Ksi─ů┼╝─Ö Henryk Niemodli┼äski sprzedaje na rzecz Petra Heidenreich 12 morg p├│l w ÔÇ×Cz├╝lzeÔÇť.

1384 (28.04.): Bia┼éa cz┼éonkiem za┼éo┼╝onego przez W┼éadys┼éawa II zwi─ůzku miast licz─ůcego 21 miast po┼é─ůczonych celem obrony przed z┼éodziejami i grabie┼╝ami.

1390: Podczas po┼╝ogi ÔÇ×Prokopius K├Ânig WenzeslausÔÇť, kt├│ra niszczy ca┼éy G├│rny ┼Ül─ůsk, dotkni─Öta zostaje r├│wnie┼╝ Bia┼éa.

1421 (30.03.): W umowie mi─Ödzy kapitanem Temchen z Pr─Ö┼╝ynki, a Heinze Schoff z Czy┼╝owic, obok ┼Ťwiadka Lenharda von Ottok oraz pisarza cesarskiego Heinricha Nostitz, wymienia si─Ö tak┼╝e w├│jta Bia┼éej Heinricha Nicoausa, kt├│ry otrzymuje prawo, aby w razie niewype┼énienia postanowie┼ä umowy przekaza─ç folwark Pr─Ö┼╝ynka kapitanowi Temchen.

1447: Pierwsza wzmianka o ko┼Ťciele parafialnym w Bia┼éej.

1502: Ksi─ů┼╝─Ö Jan II Dobry nadaje tkaczom statut cechowy.

1503: Ksi─ů┼╝─Ö Jan II Dobry nadaje krawcom, piekarzom i szewcom statut cechowy.

1514: Wkroczenie reformacji do Białej.

1544 (28.10.): Po┼╝ar w Bia┼éej trawi prawie wszystkie budynki, jedynie dwa zostaj─ů ocalone. Pierwsza wzmianka o spalonej szkole i budynku zarz─ůdcy szko┼éy.

1550: Poprzez r├│┼╝ne formy wsparcia (podarowanie kopii obrazu Matki Boskiej Cz─Östochowskiej) pana von Hordstein, ko┼Ťci├│┼é w Bia┼éej mo┼╝e zosta─ç odbudowany.

1563: Maj─ůtek Bia┼éa przechodzi w r─Öce hrabiego Krzysztofa Pr├│szkowskiego.

1564: Hrabia Krzysztof Pr├│szkowski zezwala ┼╗ydom na osiedlanie si─Ö przed bramami miasta Bia┼éa (przed Bram─ů Nysk─ů) i udziela im schronienia.

1564: Maj─ůtek Bia┼éa przechodzi w r─Öce cesarza Ferdynanda. Cesarz nadaje statut cechowy rze┼║nikom, kowalom, ┼Ťlusarzom i stolarzom.

1605: Cesarz Rudolf sprzedaje maj─ůtek Bia┼éa hrabiemu Krzysztofowi Pr├│szkowskiemu.

1632-1633: Dżuma w Białej.

1655: Na pami─ůtk─Ö d┼╝umy z lat 1632/1633, dzi─Öki wsparciu baronowej von Kochtitz, rozpoczyna si─Ö budowa kaplicy.

1666: Cesarz Leopold nadaje mieszka┼äcom miasta Bia┼éa przywilej browarniczy, zgodnie z kt├│rym 24 mieszka┼äc├│w na rynku Gatscher obok Kaczego Stawu (niem. Ententeich) mo┼╝e wybudowa─ç browar (istniej─ůcy do roku 1887).

1690: Ko┼Ťci├│┼é na tzw. Starym Mie┼Ťcie staje si─Ö fili─ů ko┼Ťcio┼éa parafialnego w Bia┼éej.

1693 (pocz─ůtek wrze┼Ťnia): Bia┼éa (podobnie jak ca┼éy ┼Ül─ůsk) zostaje zaatakowana przez plag─Ö szara┼äczy.

1696-1699: ┼╗ydzi z Bia┼éej otrzymuj─ů ksi─ů┼╝─Öce zezwolenie na osiedlanie si─Ö w jednej z dzielnic miasta. Wkr├│tce buduj─ů tutaj synagog─Ö.

1699 (17.07.): Wsp├│lny przywilej dla ┼╗yd├│w w Bia┼éej, za przyk┼éadem przywileju ┼╝ydowskiego dla wszystkich ┼╗yd├│w praskich i ┼Ťl─ůskich z 1627 i 1628 r., wydanego przez cesarza Ferdynanda II. Kultura ┼╝ydowska w Bia┼éej (od roku 1562) prze┼╝ywa swoj─ů ┼Ťwietno┼Ť─ç.

1740 (16.12.): Fryderyk II wkracza na ┼Ül─ůsk i wkr├│tce przejmuje s┼éabo chronion─ů prowincj─Ö. Antoni Krzysztof hrabia Pr├│szkowski, dziedzic Bia┼éej i prezydent ┼Ťl─ůskiej komory we Wroc┼éawiu, zostaje wydalony i udaje si─Ö do Wiednia, gdzie umiera 4.06./1741 r. Wdowa po nim, El┼╝bieta Fryderyka, urodzona hrabianka von Schaffgotsch, przejmuje w┼éadanie nad Bia┼é─ů.

1745: Biała staje się miastem garnizonowym. Wkracza tutaj pułk hrabiego Geslersch, a od 1755 r. kompania pod przywództwem Georga Heinricha von Doblin.

1747 (08.12.): Sprzeda┼╝ maj─ůtku Bia┼éa przez spadkobierc├│w po wdowie El┼╝biecie Fryderyce hrabinie Pr├│szkowskiej za 158.000 talar├│w Bartholomeusowi von Oderfeld, b─Öd─ůcemu wcze┼Ťniejszym dzier┼╝awc─ů lub zarz─ůdc─ů maj─ůtku.

1756 (2.01.): Bartholomeus von Oderfeld umiera nie pozostawiaj─ůc testamentu.

1756: Pochodz─ůcy z Czech hrabia Rudolf von Matuschka pozyskuje maj─ůtek w Bia┼éej za kwot─Ö 170.000 talar├│w.

1760: Ustawienie granitowych postument├│w Naj┼Ťwi─Ötszej Maryi Panny i Jana Nepomucena na dziedzi┼äcu zamkowym przed szpitalem miejskim.

1763-1772: W Białej wymienia się mistrza szkolnego wraz z pomocnikiem.

1769 (22.09.): W wyniku po┼╝aru pali si─Ö synagoga ┼╝ydowska oraz 12 dom├│w.

1770: Umiera hrabia Rudolf von Matuschka.

1772: Przeniesienie poligonu z Prudnika do Białej.

1775: Ponowne spalenie synagogi.

1781: Hrabina Josepha von Matuschka, spadkobierczyni maj─ůtku Bia┼éa, umiera a maj─ůtek przechodzi w r─Öce jej nieletniego wnuka hrabiego Josepha von Matuschka. Do uzyskania pe┼énoletno┼Ťci w 1788 r. baron von Sierstorpff jest jego kuratorem.

1790: Zlikwidowanie garnizonu w Białej.

1791: Po┼╝ar trwaj─ůcy cztery dni niszczy ratusz, 40 dom├│w na rynku oraz w centrum miasta, a tak┼╝e wszystkie stare dokumenty. Szkody wyceniono na 75.000 talar├│w.

1800-1810: Sprzeda┼╝ p├│l nale┼╝─ůcych do maj─ůtku w Grabinie, ┼Ümiczu, J├│zefowie, Wasi┼éowicach i Ligocie Bialskiej ch┼éopom mieszkaj─ůcym w tych miejscowo┼Ťci za ┼é─ůczn─ů sum─Ö 70.000 talar├│w.

1812 (22.05.): Sprzeda┼╝ pozosta┼éego maj─ůtku Bia┼éa przez hrabiego Josepha von Matuschka hrabiemu Antonowi von Matuschka za 170.000 talar├│w.

1821: Wichura niszczy wiele dach├│w w mie┼Ťcie i wyrz─ůdza du┼╝e szkody na uprawach.

1826: (Maj) Pow├│d┼║ na nizinach na przedmie┼Ťciach nad rzek─ů Bleiche i oraz na Przedmie┼Ťciu Nyskim wyrz─ůdza mieszka┼äcom wiele szk├│d.

1828: Wzmianka o szkole niemieckiej (1830 z 3 nauczycielami) i polskiej (1830 z 2 nauczycielami).

1840: Zezwolenie biskupa na organizowanie w kaplicy ┼Ťw. Rocha cztery razy w roku nabo┼╝e┼ästwa ewangelickiego.

1841 (6.08.): Sprzeda┼╝ pozosta┼éo┼Ťci maj─ůtku Bia┼éa na rzecz sakso┼äskiego rotmistrza Ferdynanda von Gersdorff i oraz szambelana Karla von Gersdorff za cen─Ö 195.000 talar├│w. Rozwi─ůzanie maj─ůtku poprzez dalsz─ů sprzeda┼╝.

1846: Otwarcie małej prywatnej szkoły ewangelickiej.

1849: Kr├│lewski s─ůd miejski w Bia┼éej zostaje rozwi─ůzany i po┼é─ůczony z S─ůdem Okr─Ögowym w Prudniku.

1850: Powstaje gmina ewangelicka.

1856 (28.02.): Sprzeda┼╝ maj─ůtku Bia┼éa m┼éynarzowi. Wykre┼Ťlenie maj─ůtku Bia┼éa z rejestru d├│br rycerskich.

1860: Rozebranie wie┼╝y wi─Öziennej (Stockhausturm) i Bramy Prudnickiej.

1865-1866: Położona niedaleko miasta Szwedzka Górka zostaje przez stowarzyszenie promenadowe przekształcona.

1868 (pocz─ůtek): Urz─ůd miasta w Bia┼éej pozyskuje zamek po by┼éym maj─ůtku Bia┼éa.

1869: Utworzenie Katolickiego Stowarzyszenia Czeladnik├│w.

1870: Rozwi─ůzanie szko┼éy ┼╝ydowskiej z uwagi na ma┼é─ů liczb─Ö uczni├│w.

1873: Budowa domu modlitw dla ewangelik├│w poprzez fundacj─Ö i wsparcie Stowarzyszenia Gustawa Adolfa.

1874: W zamku by┼éego maj─ůtku Bia┼éa utworzono obok preparandy Seminarium Nauczycielskie.

1875 (1.07.): Utworzenie Towarzystwa Sportowego dla M─Ö┼╝czyzn.

Rozw├│j struktur demograficznych

 

Rok: liczba mieszkańców

  • 1780: 2.036
  • 1781: 2.061
  • 1782: 2.022
  • 1810: 2.401
  • 1828: 2.582
  • 1834: 2.613
  • 1846: 2.684
  • 1860: 2.551
  • 1890: 2.812
  • 1913: 2.842
  • 1939: 3.784
  • 2003: 2.923
  • 2006: 2.653