Publikacje Komisji Historycznej

Celem Komisji Historycznej Powiatu Prudnickiego jest udost─Öpnianie naukowcom ┼║r├│de┼é informacji dotycz─ůcych by┼éego powiatu Neustadt/OS (obecnego powiatu prudnickiego), niezb─Ödnych do bada┼ä nad histori─ů i dziedzictwem regionu.

Komisja Historyczna zbiera nie tylko dost─Öpn─ů literatur─Ö z tego obszaru, lecz r├│wnie┼╝ rozszyfrowuje, t┼éumaczy i wydaje publikacje na podstawie takich ┼║r├│de┼é historycznych, jak np.: wizytacje ko┼Ťcielne, urbarze, kroniki szkolne i gminne itp.

Dodatkowo cz┼éonkowie Komisji Historycznej badaj─ů pojedyncze kwestie dotycz─ůce historii danych miejscowo┼Ťci. Ich wyniki Komisja Historyczna publikuje w szczeg├│lno┼Ťci w Serii Pism Krajoznawczych (ÔÇ×Landeskundliche SchriftenreiheÔÇť, kt├│rej jest wydawc─ů. Dodatkowo prace cz┼éonk├│w s─ů publikowane cz─Ö┼Ťciowo w wydawnictwach tematycznych lub w formie osobnych publikacji.

 

Seria Pism Krajoznawczych

 

SERIA PISM KRAJOZNAWCZYCH, TOM 10

Historyczne powiaty bialski i prudnicki w Katastrze Karolińskim z lat 1722/26

Nied┼éugo po opublikowaniu pierwszego karoli┼äskiego katastru podatkowego, HKKNOS uzupe┼énia t─Ö publikacj─Ö ┼║r├│d┼éow─ů drugim tomem o wioskach historycznych powiat├│w bialskiego i prudnickiego oraz miasta Bia┼éej. Tak wi─Öc, ten tom jest niezwyk┼éy pod dwoma wzgl─Ödami: Po pierwsze, uzupe┼énia on informacje o wioskach by┼éego powiatu prudnickiego. Z drugiej strony, HKKNOS publikuje po raz pierwszy rejestr podatkowy miasta na G├│rnym ┼Ül─ůsku.

Ksi─ů┼╝ka zosta┼éa wydana dwuj─Özycznie, posiada polsko- i niemieckoj─Özyczne wprowadzenie historyczne, oryginalny niemieckoj─Özyczny tekst katastru podatkowego uj─Öty w zwi─Öz┼éej formie oraz rejestr nazw miejscowo┼Ťci. Dodatkowo posiada rejestr nazwisk, u┼éatwiaj─ůcy poszukiwania nazwisk w┼éasnej rodziny.

Ksi─ů┼╝k─Ö mo┼╝na naby─ç w cenie 40,00 PLN w Muzeum Regionalnym w Prudniku┬á lub w cenie 10,00 Euro plus koszty przesy┼éki z Niemiec i opakowania pod adresem: ralph.wrobel@hkknos.de lub andreas.smarzly@hkknos.de

 

SERIA PISM KRAJOZNAWCZYCH, TOM 9

Historyczny powiat głogówecki w katastrze karolińskim z lat 1722/26

W IX tomie naszej Serii Pism Krajoznawczych przedstawiamy Pa┼ästwu wyniki ponad 12 lat pracy badawczej i naukowej Komisji Historycznej: wykaz sytuacji podatkowej wszystkich wsi w KKhistorycznym powiecie g┼éog├│weckim pocz─ůwszy od wsi Przych├│d na p├│┼énocy, Szon├│w na po┼éudniu, Olbrachcice na zachodzie i Walce na wschodzie. Stworzenia katastru podatkowego, kt├│rego oryginalne tomy znajduj─ů si─Ö w Archiwum Pa┼ästwowym we Wroc┼éawiu, zleci┼é cesarz Karol VI przedstawicielom miejscowych komisji w latach 1722-1726. Zawiera on szczeg├│┼éowe informacje dotycz─ůce sytuacji kmieci i zagrodnik├│w, posiadanego przez nich byd┼éa oraz teren├│w rolniczych, informacje o miejscowych m┼éynach, lasach, browarach i gorzelniach itd. Ksi─ů┼╝ka ta stanowi tym samym ┼║r├│d┼éo licznych informacji niezb─Ödnych w badaniu historii w┼éasnej rodziny lub historii gospodarczej i spo┼éecznej ca┼éego regionu.

Ksi─ů┼╝ka zosta┼éa wydana dwuj─Özycznie, posiada polsko- i niemieckoj─Özyczne wprowadzenie historyczne, oryginalny niemieckoj─Özyczny tekst katastru podatkowego uj─Öty w zwi─Öz┼éej formie oraz rejestr nazw miejscowo┼Ťci. Dodatkowo posiada rejestr nazwisk, u┼éatwiaj─ůcy poszukiwania nazwisk w┼éasnej rodziny.

Ksi─ů┼╝k─Ö mo┼╝na naby─ç w cenie 40,00 PLN w Muzeum Regionalnym w┬áG┼éog├│wku (Adres: ul. S┼éowackiego 1, 48-250 G┼éog├│wek, Telefon: +48┬á77┬á43┬á73 ┬á500, Adresy e-mail: muzeum.glogowek@gmail.com, aleksander.dc@gmail.com) lub w cenie 10,00 Euro plus koszty przesy┼éki z Niemiec i opakowania pod adresem: ralph.wrobel@hkknos.de lub andreas.smarzly@hkknos.de

 

SERIA PISM KRAJOZNAWCZYCH, TOM 8

Andreas M. Smarzly

B┼éa┼╝ejowice Dolne (powiat prudnicki) – Historia g├│rno┼Ťl─ůskiej wioski

Wydawca: Historische Kommission f├╝r den Kreis Neustadt/Oberschlesien e.V. (Komisja Historyczna Powiatu Prudnickiego)

Senfkorn Verlag G├Ârlitz 2014

403 Strony

Okładka twarda, 15 x 21 cm,

W j─Özyku polskim i niemieckim

Cena 10,00 EUR + koszty wysyłki

Cena 40,00 PLN + koszty wysyłki

Ksi─ů┼╝ka wyprzedana.

 

Seria Pism Krajoznawczych, tom 7

Johannes Preisner

Das Friedersdorfer Urbarium von 1805 und die Situation der Landbev├Âlkerung im Oberglogauer Land vor der Befreiung aus der Erbuntert├Ąnigkeit (Urbarz biedrzychowicki z roku 1805 i sytuacja ludno┼Ťci wiejskiej w okolicy G┼éog├│wka przed uwolnieniem od pa┼äszczyzny)

Wydawca: Historische Kommission f├╝r den Kreis Neustadt/Oberschlesien e.V. [Komisja Historyczna Powiatu Prudnickiego]

Senfkorn Verlag G├Ârlitz 2013

336 stron, ok┼éadka twarda, 15×21 cm, rysunki czarno-bia┼ée, wydanie dwuj─Özyczne

Biedrzychowice (niem. Friedersdorf ) to jedna z wi─Ökszych wsi w okolicy G┼éog├│wka. Dzi─Öki Farskiej Stodole miejscowo┼Ť─ç ta sta┼éa si─Ö jednocze┼Ťnie centrum kulturalnym Mniejszo┼Ťci Niemieckiej na G├│rnym ┼Ül─ůsku. W miejscowo┼Ťci tej zachowa┼é si─Ö istotny dla historii ca┼éego G├│rnego ┼Ül─ůska urbarz z roku 1805. Opisano w nim nie tylko wie┼Ť i jej mieszka┼äc├│w, ale r├│wnie┼╝ obowi─ůzuj─ůce w├│wczas na G├│rnym ┼Ül─ůsku s┼éu┼╝ebno┼Ťci i podatki wobec w┼éa┼Ťcicieli grunt├│w. Ksi─ů┼╝ka ta zawiera szczeg├│┼éowe wprowadzenie w j─Özyku niemieckim i polskim, a tak┼╝e tekst oryginalny. Cena oraz koszty wysy┼éki dost─Öpne na ┼╝yczenie.

Zakup ksi─ů┼╝ki prowadzi pan Johannes Preisner, Zum M├╝hlenteich 35, 58706 Menden, tel. 02373 / 10541, e-mail: preisner.menden@t-online.de.

 

SERIA PISM KRAJOZNAWCZYCH, TOM 6

Anna Myszyńska

oberschlesische_erzaehlungenOberschlesische Erz├Ąhlungen / ┼Ül─ůskie Rozprawianie

Wydawca: Historische Kommission f├╝r den Kreis Neustadt/Oberschlesien e.V. [Komisja Historyczna Powiatu Prudnickiego]

Senfkorn Verlag G├Ârlitz

Ksi─ů┼╝ka autorki urodzonej w 1931 r. w K├│rnicy znana publiczno┼Ťci na ca┼éym G├│rnym ┼Ül─ůsku, dwuj─Özyczna, zawieraj─ůca ok. 70 barwnych i fascynuj─ůcych opowie┼Ťci z licznymi zdj─Öciami okolic G┼éog├│wka, Krapkowic i Bia┼éej.

Zam├│wienia:

Niemcy: Ralph Wrobel (Ralph.Wrobel@hkknos.de, Martinskloster 13, 99084 Erfurt). Cena 10,00 EUR + koszty wysyłki.

Polska: Anna Myszy┼äska (tel.: 0048774387109, ul. G├│ra Wolno┼Ťci 1, 48-210 Bia┼éa), cena 40,00 PLN + koszty wysy┼éki.

 

Seria Pism Krajoznawczych, tom 5

Paul Dittrich

stjakobusDie Pfarrei St. Jakobus in Leuber / Kreis Neustadt/OS (Parafia ┼Ťw. Jakuba Starszego w Lubrzy/ Powiat prudnicki)

Senfkorn Verlag G├Ârlitz 2009

Wydawca: Historische Kommission f├╝r den Kreis Neustadt/Oberschlesien e.V. [Komisja Historyczna Powiatu Prudnickiego]

Ksi─ů┼╝ka ta dokumentuje bogat─ů histori─Ö wiejskiej parafii ┼Ťw. Jakuba w Lubrzy w powiecie prudnickim od czas├│w zasiedlenia w XII/XIII w. do okresu przesiedlenia mieszka┼äc├│w w 1946 roku. Opisano tutaj i udokumentowano nie tylko okres katolicki, ale r├│wnie┼╝ okres ewangelicki przypadaj─ůcy na prawie 150 lat. W ksi─ů┼╝ce tej opisano ┼╝ycie parafii, ojc├│w ko┼Ťcio┼éa, ko┼Ťcielnych i nauczycieli wiejskiej szko┼éy. Przez ponad 750 lat w ko┼Ťciele wiara chrze┼Ťcija┼äska by┼éa wyg┼éaszana w j─Özyku niemieckim – do momentu wyp─Ödzenia wszystkich mieszka┼äc├│w tej wsi ze swojej ojczyzny w wyniku decyzji i postanowie┼ä mo┼╝nych tego ┼Ťwiata. R├│wnie┼╝ ten okres zosta┼é opisany przez naocznych ┼Ťwiadk├│w.

Ksi─ů┼╝ka zawiera liczne dane historyczne, dokumenty i ┼Ťwiadectwa. Odzwierciedla pe┼én─ů kronik─Ö parafii Lubrza.

Sprzeda┼╝ ksi─ů┼╝ki prowadzi pan Paul Dittrich, Stobenstra├če 15, 31180 Emmerke, tel. 05121/62425, mail: Dittrich.Paul@gmx.de w cenie 19,90 EUR plus koszty przesy┼éki.

 

Seria Pism Krajoznawczych, tom 4

Richard Pohl, Johannes Preisner, Ralph Wrobel:

neustadt1534Der Kreis Neustadt/OS im alten Urbarium von 1534 (Powiat prudnicki w starym urbarzu z 1534 roku)

Wydawca: Historische Kommission f├╝r den Kreis Neustadt/Oberschlesien e.V. [Komisja Historyczna Powiatu Prudnickiego]

Senfkorn Verlag G├Ârlitz 2007

Cena 17,90 EUR

W Archiwum Pa┼ästwowym we Wroc┼éawiu przechowywane s─ů cenne urbarze pochodz─ůce z teren├│w G├│rnego ┼Ül─ůska. Najstarszy z nich pochodzi z roku 1534 i zosta┼é sporz─ůdzony niebawem po ┼Ťmierci ostatniego z Piast├│w Opolskich, ksi─Öcia opolsko-raciborskiego Jana II Dobrego. Komisja Historyczna rozszyfrowa┼éa urbarz w zakresie dotycz─ůcym teren├│w G┼éog├│wka, Prudnika, Bia┼éej, ┼Ücinawy Ma┼éej, Chrzelic i Krapkowic.

Opr├│cz licznych informacji dotycz─ůcych historii danych miejscowo┼Ťci urbarz opisuje tematy dot─ůd niespotykane, a mianowicie nieko┼äcz─ůc─ů si─Ö list─Ö mieszka┼äc├│w z podaniem ich pe┼énych danych osobowych.

Fragment tekstu:

“Aus der Stadt Oberglogau geben Sy zinse den herrn aufs Rathau├č die burger auf Sandt Michel von heusern, Eckern, handtwerchern, fleischpencken, Schuechpencken und von jedem handtwerch. Auch was jederman hat und von was er gibt, es sey in der Stadt oder vor der Stadt, in den Weingassen, im Forder und Hinnderdorf, und ist der Zin├č von heusern und von Eckern auf Behmisch breit groschen, und wo stet ain groschen Latus, soll man versteen, das die burger emp-fangen zwen groschen zu zwelf hellern. Und das darumb, das nach Prunst so die stadt war au├čgeprannt und viel wusten stellen wurden. Khundten die burger mit der Suma irer Zin├č die gancze Suma den furst nit volkomenlich au├črichten. Derhalben seczen sie es also des sy die suma erreichen m├Âchten, sonder wo stehet ains, zwei, drey, groschen heller soll man verstehen ein schlesicher grosch zu 12 heller, und wo sich begibt, das er gibt hocher ein marckg etlich groschen, sy empfangen die burger aufs Rathau├č einen golt gulden fur sechsundfunfczig groschen, schlesische groschen…”

Ksi─ů┼╝ka wyprzedana.

 

Seria Pism Krajoznawczych, tom 3

Ralph Wrobel:

wassermann_an_der_hotzenplotzDer Wassermann an der Hotzenplotz: Sage und Brauch an der oberschlesischen Sprachgrenze (Wodnik nad Osob┼éog─ů. Legendy i zwyczaje na terenach granic j─Özykowych G├│rnego ┼Ül─ůska)

Senfkorn Verlag G├Ârlitz 2005

Wydawca: Historische Kommission f├╝r den Kreis Neustadt/Oberschlesien e.V. [Komisja Historyczna Powiatu Prudnickiego]

ÔÇ×Philo vom WaldeÔÇť [przyp. t┼éum.: pseudonim poety Johannesa Reinelta, ÔÇ×Filozof z lasuÔÇť] poprzez publikacj─Ö swojej ksi─ů┼╝ki ÔÇ×Schlesien in Sage und BrauchÔÇť (ÔÇ×┼Ül─ůsk w legendach i zwyczajachÔÇť) ponad sto lat temu, stworzy┼é przejmuj─ůcy obraz legend i zwyczaj├│w panuj─ůcych w├│wczas na terenach niemieckoj─Özycznych powiat├│w nyskiego i g┼éubczyckiego oraz prudnickiego – bezpo┼Ťrednio na styku granicy j─Özykowej G├│rnego ┼Ül─ůska.

Dzisiaj tereny te zamieszkane s─ů przez Polak├│w, poniewa┼╝ ludno┼Ť─ç niemiecka zosta┼éa wyp─Ödzona z tych teren├│w po 1945 roku. Jednak ÔÇ×granica j─Özykowa G├│rnego ┼Ül─ůskaÔÇť obowi─ůzuje do dnia dzisiejszego. Jeszcze 60 lat temu niekt├│rzy mieszka┼äcy Prudnika, Nysy czy G┼éubczyc okre┼Ťlali p├│┼énocno-wschodnie tereny regionu jako ÔÇ×polskieÔÇť, dzisiaj sytuacja ma si─Ö zupe┼énie odwrotnie. Zasiedziali G├│rno┼Ťl─ůzacy m├│wi─ů o sobie ┼Ül─ůzacy, w przeciwie┼ästwie do Polak├│w przyby┼éych na tereny po┼éudniowo-zachodnie. Uzupe┼énieniem dzie┼éa s─ů wyniki bada┼ä kultury duchowej s┼éowia┼äskich i niemieckich ┼Ül─ůzak├│w zamieszkuj─ůcych tereny po drugiej stronie granicy j─Özykowej.

Bezpo┼Ťrednio na granicy j─Özykowej znajduje si─Ö ma┼ée miasto G┼éog├│wek. W przesz┼éo┼Ťci by┼éo one kulturalnym, religijnym i gospodarczym centrum ca┼éej okolicy mi─Ödzy czysto niemieckoj─Özycznymi terenami znajduj─ůcymi si─Ö na terenach po┼éudniowo-zachodnich a lasem Chrzelickim i Odr─ů na p├│┼énocnym wschodzie. Krajobraz ten zosta┼é okre┼Ťlony jako ÔÇ×Ziemia G┼éog├│weckaÔÇť, mimo ┼╝e obejmuje on bardzo heterogeniczny obszar.

W miastach takich, jak G┼éog├│wek, Bia┼éa i Krapkowice oraz wsiach znajduj─ůcych si─Ö na po┼éudniowych terenach, do roku 1945 dominowa┼é j─Özyk niemiecki, dzi┼Ť jest to j─Özyk polski. Poza tym na terenach wiejskich rozmawiano w dialekcie, nazwanym p├│┼║niej ÔÇ×wasserpolnischÔÇť. Bogate ┼╝yzne ziemie na po┼éudniu by┼éy przeciwie┼ästwem ubogich ziem na p├│┼énocy regionu.

Poniewa┼╝ jednak rejon G┼éog├│wka to teren g┼é├│wnie rolniczy, a nie jak tereny znajduj─ůce si─Ö na prawym brzegu Odry – wok├│┼é Ko┼║la i Raciborza, w kt├│rych dominuje przemys┼é ci─Ö┼╝ki, stanowi on wa┼╝n─ů cz─Ö┼Ť─ç dzisiejszego ┼Ül─ůska. Tutaj ┼Ťl─ůskie wsie ┼╝yj─ů swoim dawnym rytmem.

Naturalnie r├│wnie┼╝ tutaj ci─ůgnik zast─ůpi┼é konia, kombajn kos─Ö, jednak miejscowo┼Ťci w rejonie G┼éog├│wka, po Bia┼é─ů i Krapkowice, zachowa┼éy sw├│j wiejski, typowo ┼Ťl─ůski charakter.

Odwiedzaj─ůcy ten teren, podobnie jak czytelnicy ksi─ů┼╝ki, szybko zrozumiej─ů szczeg├│lny charakter graniczny tych teren├│w. Wp┼éywy niemieckie, polskie i czeskie w┼éa┼Ťnie tutaj si─Ö spotykaj─ů. Architektura Austrii i Prus znajduje tutaj swoje odzwierciedlenie, podobnie jak katolicyzm polski i kuchnia czeska.

Tym samym historia i kultura regionu nabieraj─ů rangi europejskiej. Szczeg├│lnie w czasie, gdy Europa ┼Ürodkowo-Wschodnia zbli┼╝a si─Ö do Zachodniej, tereny te s─ů odzwierciedleniem kilkusetletniej wi─Özi mi─Ödzy tymi europejskimi regionami, ich histori─ů i kultur─ů, b─Öd─ůc jednocze┼Ťnie potwierdzeniem wsp├│┼épracy i wsp├│┼éistnienia r├│┼╝nych kultur i j─Özyk├│w na stosunkowo ma┼éym obszarze.

Ksi─ů┼╝ka ta podejmuje pr├│b─Ö dokumentacji historii teren├│w G┼éog├│wka z jego podaniami, pie┼Ťniami, ta┼äcami oraz tradycj─ů. Zbi├│r ten ma na celu utrzymanie ducha ┼Ťl─ůskiego – dla tych, kt├│rzy nie mieszkaj─ů ju┼╝ na ┼Ül─ůsku, jako forma przypomnienia; dla tych, kt├│rzy tutaj mieszkaj─ů, by (ponownie) odkryli w┼éasn─ů to┼╝samo┼Ť─ç kulturow─ů; a dla tych, kt├│rzy dopiero si─Ö tutaj sprowadzili – jest sposobem na poznanie swojej nowej ojczyzny.

Ksi─ů┼╝ka szczeg├│┼éowo dokumentuje legendy i tradycje G┼éog├│wka, znajduj─ůcych si─Ö wok├│┼é miejscowo┼Ťci teren├│w wiejskich oraz s─ůsiednich miast Bia┼éa i Krapkowice. Zawiera 400 anegdot, powiada┼ä, legend, pie┼Ťni, wierszy, ta┼äc├│w i zwyczaj├│w opisanych na 481 stronach, opatrzonych ponad setk─ů interesuj─ůcych zdj─Ö─ç.

Zakres tematyczny:

  1. Historia kultury Głogówka i okolic
  2. Historia i opowie┼Ťci
  3. Legendy historyczne (min. legendy lokacyjne, odnosz─ůce si─Ö do miejsc i budynk├│w)
  4. Opowiadania historyczne (humoreski, tragedie i katastrofy, historie z rabusiami w tle)

III. Ba┼Ťnie, bajki i opowiadania

  1. Cuda i legendy
  2. Duchy, zjawy i zjawiska tajemnicze
  3. Zab┼é─ůkane dusze
  4. Błędne ogniki
  5. Duchy i demony
  6. Wodnik (min. ojczyzna i rodzina Wodnika, zbrodnie Wodnika)
  7. Diabeł
  8. Czarownice, wampiry i czarnoksi─Ö┼╝nicy
  9. Za┼Ťwiaty
  10. Poezja (min. pie┼Ťni duchowe, wiersze)
  11. Tańce ludowe (nuty i opis tańców)
  12. Zwyczaje
  13. Zwyczaje w ci─ůgu roku (Karnawa┼é, Wielkanoc, zwyczaje letnie i ┼╝niwne, zwyczaje i tradycje zimowe)
  14. Zwyczaje ko┼Ťcielne, tradycje i instytucje
  15. Zwyczaje i tradycje rodzinne

Ksi─ů┼╝k─Ö mo┼╝na naby─ç w cenie 19,90 EUR (plus koszty przesy┼éki) w Komisji Historycznej Powiatu Prudnickiego: Ralph.Wrobel@hkknos.de.

 

Seria Pism Krajoznawczych, tom 2

Johannes Preisner:

Friedersdorf – Kreis Neustadt OS, Die Entwicklung eines zweisprachigen Dorfes von seinen Anf├Ąngen bis 1945 [Biedrzychowice – Powiat prudnicki. Rozw├│j dwuj─Özycznej wsi od jej pocz─ůtk├│w do roku 1945]

Menden 2002

Zakres tematyczny:

Historia ┼Ül─ůska/ Odkrycia lokacyjne/ Biedrzychowice w ┼Üredniowieczu/ Powstanie maj─ůtk├│w ziemskich/ Reformacja i kontrreformacja/ Sytuacja poddanych przed uwolnieniem ch┼éop├│w od pa┼äszczyzny/ Urbarz biedrzychowicki z roku 1805/ Uwolnienie od pa┼äszczyzny/ Biedrzychowice po uwolnieniu od pa┼äszczyzny/ I wojna ┼Ťwiatowa i jej nast─Öpstwa/ Okres nazistowski i II wojna ┼Ťwiatowa/ Z kroniki szkolnej Biedrzychowic/ Spis mieszka┼äc├│w.

Od wydawcy:

ÔÇ×W latach dwudziestych i trzydziestych, w okresie mi─Ödzywojennym, August Lerch by┼é so┼étysem Biedrzychowic. Do jego zada┼ä nale┼╝a┼éo r├│wnie┼╝ archiwizowanie dokumentacji, w szczeg├│lno┼Ťci urbarza z 1805 roku, protoko┼é├│w poboru dziesi─Öciny (┼Ťwiadczenia w naturaliach na rzecz proboszcza) z 1870 roku oraz separacji grunt├│w (scalanie grunt├│w) z roku 1871, a tak┼╝e kroniki wiejskiej i szkolnej. Uda┼éo mu si─Ö uratowa─ç dokumentacj─Ö w po┼╝ogach wojny. Na podstawie tej oraz innej dokumentacji obejmuj─ůcej okres od p├│┼║nego ┼Ťredniowiecza do czas├│w nowo┼╝ytnych, licznej dokumentacji prywatnej (dokumenty kupna-sprzeda┼╝y, protoko┼éy przekazania, testamenty) oraz niekt├│rych artyku┼é├│w z gazet stara┼éem si─Ö zrekonstruowa─ç histori─Ö Biedrzychowic dodaj─ůc do tego liczne mapy, opisy, stare poczt├│wki i fotografie.

Stara┼éem si─Ö, aby ┼║r├│d┼éa m├│wi┼éy same za siebie, chcia┼éem w ten spos├│b pokaza─ç, ┼╝e mieszka┼äcy Biedrzychowic nie tylko musieli ci─Ö┼╝ko pracowa─ç, ale r├│wnie┼╝ ┼Ťwi─Ötowali i brali udzia┼é w wydarzeniach politycznych tamtego okresu.

Wprawdzie zar├│wno kronika, jak r├│wnie┼╝ protoko┼éy post─Öpowa┼ä s─ůdowych z XIX w. pokazuj─ů, ┼╝e mieszka┼äcy Biedrzychowic ÔÇ×w du┼╝ej mierze m├│wili po polskuÔÇť, czytelnik mo┼╝e jednak odnie┼Ť─ç wra┼╝enie, ┼╝e mieli niemiecki spos├│b my┼Ťlenia i czuli si─Ö Prusami, zatem niezb─Ödne jest wprowadzenie historyczne.

W tzw. niemieckich wsiach powiatu prudnickiego mo┼╝na by┼éo s┼éysze─ç: “Klein Pramsen ist noch deutsch; in Gro├č Pramsen, da beginnt die Polackei (Pr─Ö┼╝ynka to jeszcze Niemcy; Pr─Ö┼╝yna to ju┼╝ jednak Polska) [przyp. t┼éum.: Polackei – konotacja drwi─ůca, pejoratywna]. Przez Polak├│w G├│rno┼Ťl─ůzacy byli z uwagi na j─Özyk s┼éowia┼äski stosowany w domu widziani jako cz─Ö┼Ť─ç swojego narodu, kt├│remu wieloletni proces germanizacji odebra┼é polsk─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç narodow─ů. Wyniki przeprowadzonego po I wojnie ┼Ťwiatowej plebiscytu pokazuj─ů, ┼╝e na tych terenach przynale┼╝no┼Ť─ç narodowa nie by┼éa kwesti─ů kryterium obiektywnego, jak na przyk┼éad kultura i j─Özyk ojczysty, a kwesti─ů ┼Ťwiadomo┼Ťci i wolnej woli jednostki.

Zakup ksi─ů┼╝ki prowadzi pan Johannes Preisner, Zum M├╝hlenteich 35, 58706 Menden, tel. 02373 / 10541, mail: preisner.menden@t-online.de. Cena 40,00 EUR + koszty przesy┼éki.

 

Seria Pism Krajoznawczych, tom 1

Johannes Preisner:

Das Oberglogauer Archipresbyteriat im Licht der Visitationsberichte von 1679, 1680 und 1688 [Archiprezbiterat g┼éog├│wecki w ┼Ťwietle wizytacji ko┼Ťcielnych z lat 1679, 1680 oraz 1688]

Menden 1999

Pierwszy tom serii Pism Krajoznawczych obejmuje histori─Ö ko┼Ťcio┼éa wschodniej cz─Ö┼Ťci powiatu prudnickiego po okresie wojny trzydziestoletniej.

Opr├│cz wyczerpuj─ůcego wprowadzenia Johannes Preisner za┼é─ůczy┼é t┼éumaczenie wizytacji opublikowanej w 1904 roku po ┼éacinie. Opisuje ona ka┼╝dy ko┼Ťci├│┼é, chwali lub poddaje krytyce proboszcza i tym samym przedstawia ┼╝ywy obraz stosunk├│w ko┼Ťcielnych i pozako┼Ťcielnych z tamtego okresu.

Ksi─ů┼╝ka zawiera: opis struktury organizacyjnej ko┼Ťcio┼éa na G├│rnym ┼Ül─ůsku, uwagi co do przebiegu reformacji na G├│rnym ┼Ül─ůsku, archiprezbiterat g┼éog├│wecki przed 1679 r., opis wizytacji ko┼Ťcielnych z lat 1679, 1680 i 1688: 1. G┼éog├│wek, 2. Nowy Browiniec, 3. Pisarzowice, 4. Szon├│w, 5. Kazimierz, 6. Kierpie┼ä, 7. Klisino, 8. ┼Üciborzyce Ma┼ée, 9. Biedrzychowice, 10. Stare Kotkowice, 11. Wr├│blin, 12. Walce, 13. Bro┼╝ec, 14. Komorniki, 15. Rozkoch├│w, 16. Krapkowice, 17. Dobra, 18. K├│rnica, 19. Otm─Öt, 20. Strzeleczki, 21. Rac┼éawiczki, 22. Kujawy.

Poni┼╝ej fragment ksi─ů┼╝ki:

“Pfarrei Kujau: “Die Pfarrkirche im Dorf Kujawa, das dem erlauchtesten Herrn Grafen Karl Ferdinand Praschma geh├Ârt, ist aus Ziegeln, 28 Ellen lang und 12 Ellen breit, im Jahre 1583 von den h├Ąretischen Herren kostspielig erbaut und von jenen mit dem Titel der hl. Dreifaltigkeit beschenkt worden. (ÔÇ×Parafia Kujawy: Ko┼Ťci├│┼é parafialny we wsi Kujawy, stanowi─ůcy w┼éasno┼Ť─ç hrabiego Karla Ferdinanda Praschmy, zbudowany z ceg┼éy, jest d┼éugi na 28 ┼éokci i szeroki na 12, w roku 1583 zosta┼é rozbudowany przez heretyckich w┼éa┼Ťcicieli, kt├│rzy to r├│wnie┼╝ nadali mu tytu┼é Tr├│jcy ┼Üwi─Ötej.ÔÇŁ) Sie hat ein kunstvolles Gew├Âlbe und eine Empore f├╝r die Herrschaft und die Musiker.. Innen ist sie ausgeschm├╝ckt mit Epitaphien der H├Ąretiker. Der Boden ist mit Ziegeln gepflastert. Die Sakristei ist gemauert. Am Fu├če des Hochaltares gibt es eine Krypta der H├Ąretiker mit ihren Leichnamen. Da es aber von der Kirche schwer verboten ist, unter dem Fu├če des Altares Leichname oder K├Ârper von Katholiken zu begraben, habe ich aufgetragen, da├č die Leichname der H├Ąretiker von dieser Stelle ungef├Ąhr 3 Ellen weiter hinaus in die Erde eingegraben und bestattet werden, die Krypta unter dem Fu├če des Altares aber mit Erde angef├╝llt wird. Der Glockenturm ist aus Ziegeln, in dem 3 Glocken von sich h├Âren lassen. (ÔÇ×Posiada wyszukane sklepienie oraz empor─Ö przeznaczon─ů dla w┼éa┼Ťciciela i muzyk├│w. Wewn─ůtrz opatrzony epitafiami heretyk├│w. Pod┼éoga wybrukowana z ceg┼éy. Zakrystia murowana. U podn├│┼╝a o┼étarza znajduje si─Ö krypta heretyk├│w z ich pozosta┼éo┼Ťciami. Poniewa┼╝ jednak Ko┼Ťci├│┼é zakazuje grzebania pod o┼étarzem szcz─ůtk├│w lub cia┼é katolik├│w, wpisa┼éem, ┼╝e szcz─ůtki heretyk├│w zosta┼éy przesuni─Öte g┼é─Öbiej w ziemi─Ö o 3 ┼éokcie, krypta pod o┼étarzem wype┼éniona jest ziemi─ů. Wie┼╝a dzwonnicza jest zbudowana z cegie┼é i posiada 3 dzwonyÔÇť).

Das Patronatsrecht beansprucht der erlauchteste Herr Graf, der hiesige Dorfbesitzer. Der o.g. Herr Graf gr├╝ndete eine Bruderschaft der hl. Barbara gest├Ąrkt durch eine p├Ąpstliche Bulle, die seine Durchlaucht der Prinz von Hessen, Kardinal und Bischof von Breslau, am 9. September 1678 best├Ątigte und gestattete, die (vom Papst gew├Ąhrten) Abl├Ąsse zu ver├Âffentlichen. Weil aber die Form und die Art und Weise der vom Papst Clemens VIII. (1592-1605) eingef├╝hrten Bruderschaft nicht beachtet wird, ist ihre Gr├╝ndung nicht sichtbar und schwach, da den Br├╝dern weder Vorsteher noch zust├Ąndige Beichtv├Ąter noch Regeln vorgeschrieben werden.. Ferner gibt es im Dorf unter den Bauern eine geringe Fr├Âmmigkeit. Sie (die Bruderschaft) ist auf die (vom Papst vorgeschriebene) Form zur├╝ckzuf├╝hren, wenn die Privilegien, die vom Papst gew├Ąhrt worden sind, Kraft und St├Ąrke behalten sollen…ÔÇŁ

(ÔÇ×Prawo patronatu posiada hrabia, w┼éa┼Ťciciel wsi. Wy┼╝ej wymieniony hrabia za┼éo┼╝y┼é r├│wnie┼╝ Bractwo ┼Ťw. Barbary, umocnione bull─ů papiesk─ů, potwierdzone przez ksi─Öcia Hesji, Kardyna┼éa i Biskupa Wroc┼éawia, w dniu 9 wrze┼Ťnia 1678, zezwalaj─ůc─ů na udzielanie odpust├│w. Jednak forma za┼éo┼╝ycielska Bractwa wprowadzonego przez papie┼╝a Klemensa VIII (1592-1605) nie jest przestrzegana, poniewa┼╝ braciom brakuje przewodnicz─ůcego oraz odpowiedzialnego spowiednika i regu┼éy. Dodatkowo we wsi rolnicy charakteryzuj─ů si─Ö niewielk─ů pobo┼╝no┼Ťci─ů. Bractwo nale┼╝y prowadzi─ç wed┼éug formu┼éy (narzuconej przez papie┼╝a), je┼Ťli przywileje zosta┼éy udzielone przez papie┼╝a i maj─ů pozosta─ç w mocy…ÔÇŁ).

 

Zakup ksi─ů┼╝ki prowadzi pan Johannes Preisner, Zum M├╝hlenteich 35, 58706 Menden, tel. 02373 / 10541, mail: preisner.menden@t-online.de. Cena wynosi 35,00 EUR + koszty przesy┼éki.

 

Pozostałe publikacje Komisji Historycznej

Plan miasta Prudnik

Dwuj─Özyczny, kolorowy plan miasta o wymiarach 70×100 cm z powi─Ökszonym planem centrum na odwrocie, z nazwami ulic w j─Özyku polskim i niemieckim, ze spisem ulic oraz kolorowym herbem miasta.

Cena: 5,00 EUR + koszty przesyłki.